EKSLIBRIS

Wojciech Łuczak, X2

Czym jest ekslibris?

Nazwa pochodzi z języka łacińskiego: ex libris = z książek. To znak własnościowy książki, którym posługiwał się właściciel księgozbioru do personalnego oznaczania własności woluminu. Geneza ekslibrisu wywodzi się od malowanego herbu na kartach ksiąg w dawnych wiekach. Później, od XV wieku, zaczął on przybierać formę misternie skomponowanej ilustracji graficznej z wpisanym nazwiskiem właściciela. Znaki książkowe zamawiali i do dzisiaj zamawiają zarówno osoby prywatne, jak też i instytucje. Miejscem ekslibrisu w książce jest wewnętrzna, przednia strona okładki książki. Czasem przybierał również formę pieczątki odciśniętej na stronie tytułowej tomu. Znak książkowy podkreśla bibliofilski stosunek właściciela do książki. W Europie, w formie papierowej, stosowany jest od XV wieku, w Polsce od XVI. Obecnie ekslibris stał się małą formą grafiki, a jego pierwotna funkcja użytkowa zanika, ustępując miejsca funkcji estetyczno – artystycznej. Ekslibris ponadto, jest od XIX wieku przedmiotem pasji kolekcjonerskiej.

Co zawiera ekslibris?

  • Napis Ex libris (lub jego zamiennik: Z książek, Z księgozbioru, Ex collectione, ExL., EL),
  • nazwisko lub nazwę właściciela,
  • graficzne przedstawienie osobowości właściciela lub specyfiki księgozbioru,
  • nie rzadko również cechy identyfikujące artystę: jego sygnaturę autorską, datę roczną wykonania, technikę (sporadycznie), numer opus, podpis twórcy.
Zbigniew Jóźwik, X3

Ekslibris często odzwierciedla:

  • style artystyczne epoki,
  • użytą technikę graficzną,
  • rozwój technik graficznych,
  • poziom artystyczny twórcy,
  • osobowość i zainteresowania właściciela książki,
  • specyfikę bądź tematykę księgozbioru, względnie kolekcji,
  • szacunek bibliofilski.

Ex libris w różnych zapisach językowych:

ex libris (łaciński)

nga libra (albański)

السابق (arabski)

экслібрыс (białoruski)

pripadanje biblioteci (bośniacki)

艾利貝斯 (chiński)

eks libris (esperanto)

eksliibrise (estoński)

אקס ליבריס (hebrajski)

ex-libris (kataloński)

장서표 수집 자 (koreański)

لبرس سابق (perski)

экслибрис (rosyjski)

припадање библиотеци неке особе (serbski)

kitaplığından (turecki)

екслібрис (ukraiński)