Działania konserwatorskie

Fachowa konserwacja grafiki jest procesem mającym na celu przedłużenie żywotności dziełu sztuki. Procesów starzenia nie da się zatrzymać. Można jedynie je opóźnić, o ile nie jest nimi materia, z której wykonane jest dzieło, poprzez usunięcie przyczyn zniszczeń i zabezpieczenie obiektu przed potencjalnymi zagrożeniami. Żywotność dzieł sztuki dużo zależy od właściwego ich przechowywania oraz należycie przeprowadzonej konserwacji. Zabiegi konserwatorskie nie powinny wywoływać niekorzystnych zmian w samym dziele. Jedna z podstawowych zasad konserwacji brzmi Primum non nocere.

Do najczęściej wykonywanych działań konserwatorskich można zaliczyć:

  • Badanie odczynu pH papieru, Jest bezpieczne dla większości obiektów i pokazuje orientacyjnie miarę kwasowości papieru. Do pomiarów używa się pH- metrów z elektrodą oraz roztworów wzorcowych o pH 4 i 7. Pomiary najczęściej należy wykonać przed, w trakcie i po konserwacji.
  • oczyszczanie mechaniczne, czyli czyszczenie z tzw. zabrudzeń powierzchniowych. Do tego celu używa się gumek o różnej twardości, konsystencji oraz formie, pędzelków, waty lub ostrych narzędzi (skalpeli, nożyków introligatorskich).
  • kąpiele w zimnej i ciepłej wodzie, Można również wykorzystać mieszanki wodno- alkoholowe. Mają a celu wypłukanie zanieczyszczeń znajdujących się w strukturze papieru. Ważne jest, by przed zanurzeniem pod wodę kart, sprawdzić czy pigmenty, lub inne warstwy nie rozmywają się ani w inny żaden sposób działają destrukcyjnie.
  • odkwaszanie, przeprowadzane raczej nie domową metodą, a w profesjonalnych pracowniach; celem odkwaszenia jest wprowadzenie do papieru rezerwy zasadowej. Dąży się do uzyskania pH papieru o wartości 8-8,5. Najlepiej jeśli uzyskamy to poprzez kąpiel. Niekiedy obiekt można odkwaszać jedynie z jednej strony- wtedy roztwór nakładamy powierzchniowo, przez smarowanie, lub napylanie. Dodatkowo, by zwiększyć penetrację można posłużyć się stołem próżniowym, który wprowadzi substancję odkwaszającą w strukturę włókien papieru. Często zdarza się, że obiekty są wrażliwe na wodę. Nie znaczy to, że musimy rezygnować z odkwaszenia, ponieważ dostępne są preparaty nie zawierające wody.
  • podklejanie miejsc osłabionych i uzupełnianie ubytków, Podklejenia wykonuje się najczęściej przy użyciu kleju skrobiowego lub innego roślinnego i papieru japońskiego. Najlepszym klejem do sklejania na fazę, do doklejania falcu, klejenia punktowego jest ryżowy. Klej z krochmalu pszennego jest bardziej wytrzymały i można go stosować w cieńszej warstwie. Należy pamiętać, że klej jest smaczną pożywką mikroorganizmów, dlatego należy dodawać do niego środek antyseptyczny! Jest wiele metod na uzupełnianie ubytków. Do najbardziej popularnych można zaliczyć uzupełnianie masą celulozową zabarwioną na odpowiedni kolor, oraz uzupełnienie papierem. Wybór metody jest uzależniony cech obiektu.
  • wzmocnienie strukturalne podłoża, Polega na wprowadzeniu substancji klejącej w strukturę papieru. Dzięki temu zabiegowi polepszenia wytrzymałość mechaniczną i zapobiega penetracji szkodliwych substancji. Klej nie może być szkodliwy dla obiektu!
  • Zaprasowanie, by wyprasować obiekt należy na początku znaleźć odpowiednią metodę. Jeżeli obiekt nie ma specjalnych wymagań, można zaprasować go w prasie introligatorskiej lub pod ciężarami. Jeżeli posiada on fakturę, lub też odcisk płyty, musimy zastosować metodę, która pozwoli na zachowanie trójwymiarowości.