KOŁO MIŁOŚNIKÓW EKSLIBRISÓW we WROCŁAWIU

Zbigniew Lubicz - Miszewski, X3, 1984
Zbigniew Lubicz – Miszewski, X3, 1984

Wrocławskie Koło Miłośników Ekslibrisu (WKME), bo taką nazwę nosiło zrzeszenie, było samodzielną organizacją kolekcjonerów i miłośników ekslibrisu. Zasięgiem terytorialnym obejmowało Wrocław i Dolny Śląsk. Założone zostało 4 czerwca 1980 roku. Jego genezę należy upatrywać w pierwszych spotkaniach kolekcjonerów dolnośląskich, jakie odbywały się od końca lat 70. XX wieku we wrocławskim oddziale Towarzystwa Przyjaciół Książki (TPK). TPK traktowało jednak sprawy ekslibrisu marginalnie i wówczas powstała myśl założenia we Wrocławiu odrębnego stowarzyszenia kolekcjonerów ekslibrisu. Członkowie TPK, którzy później weszli do pierwszego składu osobowego WKME wystąpili z Towarzystwa Przyjaciół Książki i utworzyli własną organizację. Należeli do nich tacy kolekcjonerzy, jak Tadeusz Presz, Wiktor Dziulikowski (1913-2006), Antoni Knot (1904-1982), Stanisław Gruczyński (1937-1983) i Mieczysław Mazurkiewicz (1927-1985). Pierwszym prezesem Koła został M. Mazurkiewicz – dyrektor Dzielnicowej Biblioteki Wrocław – Psie Pole, organizator wszystkich edycji Ogólnopolskich Wystaw Ekslibrisów Bibliotek Publicznych. Prezesem pozostawał do 1985 roku. Po nim funkcję przejął Czesław Rodziewicz (1922-2013) i pełnił ją do 2004 roku. Z biegiem lat liczba członków Koła ulegała zmianie, a należeli do niego już nie tylko kolekcjonerzy, ale tez twórcy ekslibrisów, jak: Jerzy Drużycki (1930-1995), Romuald M. Łuczyński, Mieczysław Radojewski (1929-2003), Czesław Rodziewicz (1922-2013), Elżbieta Stańdowa, Jerzy Różański (ur. 1947), Jerzy Waygart (ur. 1951), Janusz Halicki (1932-2010), Marian Klincewicz (ur. 1936), Jan Ryszard Kłossowicz (1924-2002), Andrzej Buchaniec i Emilia Jabłońska, Siedzibą Koła była biblioteka przy ul. W. Reymonta 5, a od 1988 roku biblioteka na Placu Solnym 11. Z inicjatywy WKME zorganizowano we Wrocławiu kilkadziesiąt wystaw ekslibrisów, które prezentowali tutejsi kolekcjonerzy. Koło organizowało również comiesięczne zebrania, na których można było dokonać wymiany ekslibrisów, podyskutować, przedstawić referaty. Organem prasowym Wrocławskiego Koła Miłośników Ekslibrisu był periodyk „W Kręgu Ekslibrisu” będący najdłużej ukazującym się w Polsce czasopismem ekslibrisoznawczym (1980-2004). Koło prowadziło również żywą działalność wydawniczą. Służyła ona praktycznie wyłącznie promocji wrocławskiego środowiska twórczego i artystycznego. Znane i cenione były na przykład seryjnie wydawane katalogi pod wspólnym tytułem „Wtorek z Ekslibrisem”, w których prezentowano twórczość artysty, z którym odbyło się spotkanie i przybliżano jego życiorys. Koło Miłośników Ekslibrisu bardzo energicznie współpracowało także z miejscowym środowiskiem artystycznym wydając szereg tek bądź autorskich, bądź tematycznych związanych z wydarzeniami historycznymi. Ogółem wydano pięć tek tematycznych: Ekslibrisy dla Biblioteki Jasnogórskiej, Teka z okazji kanonizacji O. Maksymiliana Kolbego, „Miłoszowi” – teka z okazji przyznania Czesławowi Miłoszowi Nagrody Nobla, teka upamiętniająca Konstytucję 3 Maja oraz teka poświęcona Józefowi Piłsudskiemu. Koło organizowało także liczne sesje wyjazdowe odbywające się w Środzie Śląskiej, gdzie w Muzeum Miasta Środy Śląskiej organizowano przy tej okazji prezentacje znaku książkowego. Ich tematem był ekslibris współczesny (1970), ekslibris muzeów polskich (1972), zabytkowa architektura miast polskich (1982), ekslibris w Polsce Niepodległej (1986), motywy antyczne (1987) oraz wystawy indywidualne Jerzego Waygarta i Władysława Kościelniaka. Interesującą inicjatywą Czesława Rodziewicza przyczyniającą się do popularyzacji ekslibrisu i jego wrocławskich twórców było organizowanie sesji wyjazdowych WKME do Grodkowa, gdzie w Muzeum Józefa Elsnera w latach 1975-1980 prezentowano cykliczną wystawę „Orzeł w ekslibrisie”.

Marian Klincewicz, C3+C5, 1988
Marian Klincewicz, C3+C5, 1988

Oprac. na podstawie: Tomasz Suma, Ekslibrisowa Pasja. Sztuka, prywatne kolekcjonerstwo i badania ekslibrisu w Polsce od XIX wieku do współczesności, Warszawa 2014 (e-book)