KOŁO MIŁOŚNIKÓW EKSLIBRISÓW w LUBLINIE

Koło Miłośników Książki i Ekslibrisu w Lublinie działało w latach 1965-1977 przy oddziale Polskiego Towarzystwa Numizmatycznego i Archeologicznego (PTAiN), przekształconego następnie w 1977 r. w Lubelskie Towarzystwo Przyjaciół Książki (TPK). Niejasna jest dzisiaj historia lubelskiego KME po 1977 roku. Formalnie przestało ono istnieć z chwilą powstania Lubelskiego TPK, o czym oficjalnie informował Zarząd Towarzystwa w osobnym piśmie. Jednakże spotkałem się z relacjami lubelskich bibliofilów, którzy twierdzą, że Koło nadal istniało w tamach Towarzystwa Przyjaciół Książki, gdyż tak naprawdę nikt i nigdy go nie rozwiązał, a jedynie zawiesił. Byłoby to po części zbieżne, ale i po części sprzeczne, z oficjalną decyzją władz Towarzystwa i z pewnością wiązało się z nie pogodzeniem lubelskich ekslibrisistów z zawieszeniem działalności Koła. Zawieszenie działalności Koła w rzeczywistości bowiem oznaczało jego faktyczną likwidację, gdyż PTAiN pozbyło się zbędnej i nie pasującej do charakteru organizacji działalności ekslibrisowej, zaś w koncepcji działalności TPK nie przewidziano miejsca na taką popularyzację. Po 1977 roku działalność Koła na tyle osłabła, że przez długi czas nie przejawiało ono w końcu żadnej inicjatywy. Członkowie dawnego KME przeszli zaś do towarzystwa bibliofilskiego (TPK), gdzie – aby się w nim utrzymać – rozwinęli działalność popularyzującą już nie ekslibris, ale książkę.

Póki jednak Koło istniało, wykazywało względną aktywność. Miało zasięg wyłącznie regionalny, ograniczający się tylko do Lublina i Lubelszczyzny. Skupiało głównie bibliofilów chcących kontynuować przedwojenne tradycje lubelskiego Towarzystwa Miłośników Książki. Ekslibris traktowany tutaj był jako dokument historyczny do badań nad dziejami regionalnych bibliotek. Do Koła mógł należeć każdy kto wyraził taką chęć. Koło postawiło w swej działalności szczególny nacisk na promocję pięknej książki, czytelnictwa oraz sztuki ekslibrisowej wśród młodzieży. Jedynymi znanymi wydawnictwami lubelskiego Koła Miłośników Ekslibrisu są teki ekslibrisowe Henryka Zwolakiewicza („20 exlibrisów Henryka Zwolakiewicza”) i „Graficy Lubelszczyzny dla siebie” – teka 10 ekslibrisów w opracowaniu graficznym Zbigniewa Jóźwika. Organizowało również wystawy ekslibrisów bądź to ze zbiorów kolekcjonerskich lublinian, bądź innych zbieraczy polskich. Na uwagę zasługują wystawy, którym towarzyszyły też katalogi, jak „Wystawa ekslibrisu polskiego i obcego ze zbiorów Włodzimierza Egiersdorffa” (1968), „Małe formy graficzne ze zbiorów Henryka Zwolakiewicza” (1974), „Ekslibrisy Henryka Zwolakiewicza” (1975), „Ekslibrisy Saule Kisarauskiene, Vincas Kisarauskas, Antas Kmielauskas z Wilna” (1975), „Grafika książkowa i ekslibrisy Zbigniewa Dolatowskiego” (1976) i „Wystawa ekslibrisów Wojciecha Jakubowskiego” (1977).

 

a.n., T/2, 1976
a.n., T/3, 1976

Oprac. na podstawie: Tomasz Suma, Ekslibrisowa Pasja. Sztuka, prywatne kolekcjonerstwo i badania ekslibrisu w Polsce od XIX wieku do współczesności, Warszawa 2014 (e-book)