GALERIA MAŁYCH FORM GRAFICZNYCH „AS” WE WROCŁAWIU

Piękna willa wybudowana na początku XX wieku przez Stefana Weinberga, bogatego przedsiębiorcę branży włókienniczej przy Gabitzstrasse, ul. dzisiaj Gajowicka, stała się od 1980 roku siedzibą Rejonowej Biblioteki Publicznej Wrocław – Fabryczna im. Andrzeja Struga. To tutaj, w 1990 roku, z inicjatywy dyrektora biblioteki Ryszarda Turkiewicza i Andrzeja Włodarskiego, introligatora tejże biblioteki, powstała Galeria Małych Form Graficznych AS. Jako główny cel Galerii założono propagowanie ekslibrisów wykonanych przez środowisko wrocławskich grafików. Na pierwszą wystawę we wrześniu 1990 r. zaprosili jednak kolekcjonera, dr Tadeusza Kukiza z Niemodlina. Posiadał on kilkunastotysięczny zbiór ekslibrisów słowackich i czeskich zgromadzonych podczas studiów lekarskich w Pilznie. Jednak już następne wystawy prezentowały twórczość wrocławskich grafików: Zygmunta Waśniewskiego, Jana Ryszadra Kłossowicza, Janusza Halickiego, Jerzego Waygarta, Romana Kowalika, Małgorzaty Stanielewicz i Mariana Klincewicza. To oni przyczynili się do zainteresowania Galerią przez grafików spoza Wrocławia, również zajmujących się ekslibrisem. Następnymi autorami, którzy zostali zaproszeni do pokazania swoich prac byli: Czesław Woś, Czesław Borowczyk, Tadeusz Szumarski, Ryszard Bandosz i Roman Mucha.

Kolekcjonerzy ekslibrisów z Wrocławskiego Koła Miłośników Ekslibrisu, którzy w 1996 r. przenieśli się z Biblioteki na Placu Solnym na ul. Próchnika, zaprezentowali z własnych zbiorów prace Janusza Bersten – Tłomakowskiego, Konstantego Marii Sopoćki i Jana Stańdy. W listopadzie 1999 r. Jan Sakwerda, kustosz Muzeum Sztuki Medalierskiej we Wrocławiu, pokazał część swoich zbiorów dotyczących ekslibrisu śląskiego z XVIII – XX wieku.

Od 1996 r. zapraszano do Galerii AS grafików zza granicy: Kostię Kalinowicza z Ługańska, Siergieja Iwanowa i Olega Denysenkę ze Lwowa, Rusłana Agirbę ojca i syna Pugaczewskich z Kijowa, Jewgienija Bortnikowa z Niżnego Tagiłu, Roberta Baramowa z Bułgarii, Pietro Paolo Tarasco z Włoch. Dużym wydarzeniem był wernisaż ekslibrisów Pawła Hlavatego z Pragi. Galeria gościła również prof. Han Hui Minga z Chin. W 1997 r., z okazji 46. Kongresu Eucharystycznego we Wrocławiu, zaproszono dominikanina z Klasztoru Monserrat pod Barceloną, o. Oriola Marię Divi, który zaprezentował część swojego dorobku drzeworytniczego.

Do każdej wystawy opracowano staranny katalog i plakat oraz zaproszenia. Te ostatnie wykonała plastyk biblioteki, Barbara Gnacek. W ciągu dziesięciu lat istnienia Galerii odbyło się 28 wystaw, które przysporzyły splendoru bibliotece i miastu.

W końcu 1999 r. nastąpiła reorganizacja sieci bibliotek we Wrocławiu – zamiast trzech dotychczasowych bibliotek dzielnicowych powstała jedna Miejska Biblioteka Publiczna z nową dyrekcją. Wydawało się, że teraz Galeria Małych Form Graficznych AS zyska nowe możliwości. Przemawiały za nią dokonania i duża tradycja. Niestety, nowy dyrektor nie był zainteresowany kontynuacją wypracowanego dorobku wystawienniczego. Galeria przestała istnieć. Ekslibris – forma grafiki z olbrzymią tradycją zwłaszcza w bibliotekach, była poza kręgiem zainteresowań nowych zarządców bibliotek wrocławskich. Pozostały katalogi, pamięć o mistrzach niewielkiej formy graficznej i kolekcje w prywatnych zbiorach.

Budynek Galerii AS
Budynek Galerii AS (ekslibris autorstwa Jana Ryszarda Kłossowicza)

 ◊

Oprac. Andrzej Włodarski, 2016