MIĘDZYNARODOWE BIENNALE EKSLIBRISU I MAŁYCH FORM GRAFICZNYCH „EUROPA W ZNAKACH”, GNIEZNO (2005)

Pierwsza edycja tego ciekawie zapowiadającego się Biennale odbyła się we wrześniu 2005 roku i trzeba na wstępie powiedzieć, że niestety nigdy nie była kontynuowana. Biennale było częścią VI Zjazdu Gnieźnieńskiego zorganizowanego w dniach 16-18 września tego samego roku z inicjatywy Forum Świętego Wojciecha, Collegium Europaeum Gnesnense i Polskiej Rady Ekumenicznej przy wsparciu Komisji Europejskiej. Honorowy patronat nad przeglądem objął arcybiskup metropolita gnieźnieński Henryk Muszyński i rektor Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, prof. Stanisław Lorenc. Wystawie towarzyszył bardzo starannie wydany katalog w języku angielskim, zawierający spis wszystkich uczestników, wykaz grafików nagrodzonych oraz reprodukcje niektórych prac. Na konkurs nadesłano 1149 grafik 328 artystów pochodzących z 40 krajów świata, z których na wystawie pokazano 121 ekslibrisów i grafik z 20 krajów. Reprezentowana była na Biennale prawie cała Europa, zaś z odleglejszych krajów m.in. Argentyna, Brazylia, Chile, Chiny, Hong Kong, Indie, Izrael, Meksyk, Turcja i Stany Zjednoczone. Najliczniej reprezentowane były tu takie kraje, jak Polska (71 artystów), Rosja (33 artystów), Turcja (29), Japonia (25), Włochy (23), Bułgaria (20), Argentyna (17), Ukraina (11) i Czechy (10). Pozostałe kraje reprezentowane były na konkursie przez jedną do dziewięciu osób. Liczba uczestników nie zawsze przekładała się na liczbę nadesłanych grafik i ekslibrisów. Ilościowo dominowały prace polskie – nadesłano ich aż 254. Zaraz po Polsce kolejne miejsca zajmowali artyści z innych państw, którzy przysłali nieco mniej grafiki własnej. I tak prac rosyjskich wpłynęło 134, japońskich 100, bułgarskich 78, tureckich 77, włoskich 74, czeskich 60, litewskich 43, argentyńskich 39, ukraińskich 28, niemieckich 27, serbskich 24 i węgierskich 22, by wymienić tylko te najliczniejsze.

Pełną organizację Biennale zawdzięcza się pracownikom Collegium Europaeum Gnesnense – prof. Aleksandrowi Wojciechowi Mikołajczakowi, artyście plastykowi Marinowi Grueva, Marioli Walczak – Mikołajczakowej i Konradowi Dominasowi oraz studentowi Tomaszowi Głowackiemu. Międzynarodowe Jury, złożone z prof. Ryszarda Przybylskiego (ASP Poznań), dr Grażyny Gajewskiej (Collegium Europaeum Gniezno), prof. Hasia Petkasa (artysta grafik, Hacettepe University Ankara, Turcja) i Luc`a Van den Briele (przewodniczący Jury; redaktor belgijskiego magazynu ekslibrisowego „Boekmerk”), przyznało trzy nagrody główne w wysokości 750, 500 i 250 euro oraz liczne wyróżnienia i dwie Nagrody Specjalne: jedną za ekslibris dedykowany Collegium Europaeum Gnesnense i drugą za ekslibris dedykowany Uniwersytetowi Adama Mickiewicza w Poznaniu. Wszyscy laureaci otrzymali ponadto okolicznościowe medale oraz certyfikaty uczestnictwa. Trzy pierwsze nagrody w gnieźnieńskim Biennale otrzymali: Marek Basiul (ur. 1961) z Polski, Vladimir Zuev (ur. 1959) z Rosji i Anna Tikhonova (ur. 1977) z Białorusi. Ponadto Nagrody Specjalne otrzymał Martin R. Baeyens (ur. 1943) z Belgii za ekslibris dedykowany Uniwersytetowi Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz Jurij Borovitsky (ur. 1955) z Rosji za ekslibris dedykowany Collegium Europaeum w Gnieźnie. Z kolei wyróżnieniem za prace na bardzo wysokim poziomie artystycznym uhonorowano cztery osoby – Juliana Dimitrowa Jordanowa (ur. 1965) z Bułgarii oraz trójkę młodych artystów z Polski: Tomasza Barczyka (ur. 1975), Karolinę Kucharską (ur. 1979) i Celinę Kirchner (ur. 1970). Wśród uczestników Biennale szczególną uwagę zwraca wiek jego uczestników. Przeważnie są to młodzi graficy, których wiek waha się od 30 do 45 lat, i twórcy niedawno kończący studia artystyczne. Fakt ten jest o tyle warty podkreślenia, że rzadko zdarza się w międzynarodowych konkursach uczestnictwo tak wielu młodych, a także tak wielu nie znanych jeszcze twórców. Z Polski, choćby, jak pamiętamy najliczniej reprezentowanej, ze znanych ekslibrisistów, obecnych na gnieźnieńskim Biennale, można jedynie wymienić Zbigniewa Jóźwika, Krzysztofa Kmiecia, Zbigniewa Osielskiego, Małgorzatę Seweryn, Rafała Werszlera i Czesława Wosia. Pozostali nie są rozpoznawalni.

 ◊

Oprac. na podstawie: Tomasz Suma, Ekslibrisowa Pasja. Sztuka, prywatne kolekcjonerstwo i badania ekslibrisu w Polsce od XIX wieku do współczesności, Warszawa 2014 (e-book)