MIĘDZYNARODOWY KONKURS GRAFICZNY NA EKSLIBRIS W GLIWICACH, GLIWICE (1995 – nadal)

Konkurs organizuje Miejska Biblioteka Publiczna (MBP) w Gliwicach od 1995 roku. Do 2016 roku odbyło się jego dziesięć edycji (1995, 1997, 1999, 2001, 2005, 2007, 2010, 2012, 2014 i 2016). Inicjatorem i komisarzem wystaw był Władysław Gębczyk z Gliwic, wybitny kolekcjoner ekslibrisów i numizmatyk. Celem gliwickiego przedsięwzięcia jest prezentowanie współczesnych tendencji w graficznej sztuce ekslibrisu, w szczególności nowatorskich technik i rozwiązań artystycznych, pomysłowości grafików, rozmaitości form i bogactwa tematyki. Konkurs, będący w swej formie biennale, skierowany jest do wszystkich grafików zarówno polskich, jak i międzynarodowych. Patronat nad nim sprawuje Prezydent Miasta Gliwice. Prace nagrodzone oraz zakwalifikowane przez Jury prezentowane są na pokonkursowej wystawie w Galerii Ratusza Miejskiego w Gliwicach. Każdej edycji Konkursu towarzyszy katalog,

W piętnastoleciu Biennale jego międzynarodowe jury, nieznacznie ulegające modyfikacji, tworzyli artyści graficy, kolekcjonerzy i bibliotekarze: Władysław Gębczyk (kolekcjoner ekslibrisów, komisarz konkursu od I do VII edycji), prof. Tadeusz Grabowski (profesor projektowania graficznego, przewodniczący Jury niezmiennie od I edycji), prof. Eugeniusz Delekta (dziekan Wydziału Artystycznego Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie), Pavel Hlavaty (czeski malarz, grafik i twórca ekslibrisów), Jiri Brazda (artysta grafik), Tadeusz Michał Siara (artysta grafik), Halina Pawlikowska (artystka graficzka, profesor ASP we Wrocławiu), Aleksandra Telka – Budka (artysta grafik, ilustratorka książek), Piotr Hordyński (historyk sztuki, w latach 1966-2005 pracował w Dziale Grafiki Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie), Grażyna Lazar (dyrektor MBP w Gliwicach), Andrzej Pańczyszyn (zastępca prezydenta miasta Gliwice), Włodzimierz Kotkowski (grafik, profesor ASP w Krakowie), Lesław Nowara (poeta, kierownik Wydziału Kultury UM w Gliwicach), Andrzej Pietsch (grafik, profesor ASP w Krakowie), Mieczysław Radojewski (historyk sztuki, kierownik Gabinetu Grafiki Biblioteki Ossolineum we Wrocławiu) oraz Mieczysław Bieleń (kolekcjoner ekslibrisów).

Jury, złożone z historyków sztuki, artystów i kolekcjonerów ekslibrisu, przyznaje w każdej edycji konkursu laureatom trzy nagrody regulaminowe, nagrody specjalne Dyrektora MBP za ekslibris dedykowany Miejskiej Bibliotece Publicznej (otrzymuje ją od kilku do nawet kilkunastu grafików) oraz liczne wyróżnienia. Od drugiego biennale (1997) przyznawana jest także nagroda fundowana przez belgijskiego artystę, Yves Peetersa, nagroda fundowana przez prof. Krzysztofa Nitscha oraz Nagroda Prezesa Towarzystwa Przyjaciół Gliwic za ekslibris dedykowany Towarzystwu i Nagroda Dyrektora Muzeum w Gliwicach za ekslibris dedykowany Muzeum. Laureaci Konkursu otrzymują, oprócz nagrody pieniężnej, dodatkowo statuetki autorstwa Krzysztofa Nitscha (ur. 1948), wybitnego rzeźbiarza, członka ZPAP i Związku Polskich Rzeźbiarzy, profesora Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Prace przesyłane na Konkurs stają się własnością organizatorów i powiększają kolekcję ekslibrisu współczesnego w MBP w Gliwicach, która do czasu ostatniej edycji zdołała zgromadzić pokaźną kolekcję liczącą prawie 14.000 znaków książkowych.

Międzynarodowy Konkurs Graficzny na Ekslibris w Gliwicach jest prestiżowym przeglądem współczesnych trendów panujących w światowym ekslibrisie, gromadzi wśród uczestników wielu znanych i uznanych twórców polskich i z zagranicy. Konkurs jest również otwarty dla młodych twórców, którzy mają w nim szansę zaprezentowania swojej twórczości oraz nierzadko rozpoczęcia kariery artystycznej. Liczba uczestników systematycznie wzrasta, co świadczy o coraz większym zainteresowaniu Konkursem oraz rozwijającym się znaczeniu samego przedsięwzięcia. Przyjrzyjmy się zatem liczbom. Na pierwszą edycję Konkursu (1995) zgłosiło się 254 autorów z 30 krajów, prezentując 1219 grafik ekslibrisowych. Nagrodzono wówczas Jurija Borovitskiego z Rosji (I nagroda), Magdalenę Wosik – Bąk z Polski (II nagroda) i Roberta Baramova z Bułgarii (III nagroda) za najlepsze według Jury prace oraz wręczono dziesięć wyróżnień, które otrzymali: Martin Baeyens z Belgii, Evgenij Bortnikov z Rosji, Valerij Demianiszyn i Vladimir Pinigin z Ukrainy, Ludmiła Karpacka i Tadeusz Szumarski z Polski, Milou Michalek i Lenka Vojtova z Czech, Ovidiu Petca z Rumunii oraz Pietro Paolo Tarasco z Włoch. Ponadto Yves Peters z Belgii nagrodzony został Nagrodą Specjalną za Ekslibris Związany z Tematyką Gliwic, Maria Maksutova z Łotwy otrzymała Nagrodę Dyrektora Miejskiej Biblioteki Publicznej w Gliwicach za Ekslibris Dla Biblioteki, zaś Jenny Steenkiste – Kunstenares otrzymała Wyróżnienie za Oryginalną Technikę. W II biennale (1997) 273 artystów z 39 krajów, m.in. Chin, Kanady, USA, Australii, zgłosiło 1597 prac. W kolejnych edycjach liczby rozkładały się następująco: III edycja (1999) – 318 autorów z 41 krajów – 1655 prac, IV edycja (2001) – 510 autorów z 46 krajów – 2239 prac, V edycja (2003) – 517 autorów z 48 krajów – 2235 prac, VI edycja (2005) – 542 artystów z 47 krajów zgłosiło 2060 prac i wreszcie trzy ostatnie edycje: VII w 2007 r. zgromadziła 524 artystów z 51 krajów, którzy nadesłali 1947 grafik, VIII w 2010 r. – 640 artystów z 49 krajów nadsyłających 2345 prac, absolutny dotychczasowy rekord, IX w 2012 r. – 611 artystów z 48 krajów, którzy nadesłali 2246 prac oraz X w 2014 r. – wpłynęło 2261 prac 661 artystów z 49 krajów.

Konkurs spełnia także ważną rolę w upowszechnianiu kultury artystycznej.

 

 ◊

Oprac. na podstawie: Tomasz Suma, Ekslibrisowa Pasja. Sztuka, prywatne kolekcjonerstwo i badania ekslibrisu w Polsce od XIX wieku do współczesności, Warszawa 2014 (e-book)