KRAKOWSKIE BIENNALE EKSLIBRISU POLSKIEGO, KRAKÓW (1994 – 2002)

Organizatorem i twórcą krakowskiego przeglądu był Andrzej Znamirowski. Organizowane cyklicznie od 1994 roku miało już w swej historii pięć edycji (1994, 1996, 1998, 2000 i 2002). Brak środków na finansowanie spowodował zaprzestanie jego działalności w 2002 roku. Biennale było równocześnie wystawą, trwającą dwa miesiące. Podstawowym celem krakowskiego przeglądu było stworzenie płaszczyzny prezentacji i konfrontacji dostępnych wyłącznie dla polskich twórców, okresowa prezentacja dokonań polskich twórców ekslibrisu i promowanie jej twórczości na międzynarodowym forum. Impulsem do utworzenia krakowskiego biennale był dotychczasowy brak w Polsce imprezy ekslibrisowej przeznaczonej dla prezentacji jedynie twórczości polskich artystów i mającej zarazem zasięg ogólnopolski. Zasadniczą cechą krakowskiego cyklu było zupełne nieskrępowanie artystów oraz brak komisji weryfikacyjnej, czy kwalifikacyjnej. Organizator Biennale pozostawiał artystom pełną swobodę w doborze mającej być zaprezentowanej grafiki i ustalaniu sposobu jej prezentacji. Biennale przewidywało przyznanie dwóch nagród – medalu oraz wyróżnienia – które spełniały bardziej funkcję honorową, aniżeli prestiżową. Głównym celem Biennale była bowiem promocja polskiej sztuki ekslibrisowej, nie zaś pogoń za nagrodą. Krakowskie Biennale Ekslibrisu Polskiego nie miało charakteru konkursowego, a jedynie popularyzatorski.

W I Biennale i towarzyszącej jemu wystawie, odbywającej się w dniach od 9 lipca do 31 sierpnia 1994 roku, udział wzięło 23 artystów prezentujących różne środowiska twórcze. Byli wśród nich tacy wybitni graficy, jak Ryszard Bandosz, Tadeusz Wacław Budynkiewicz, Juliusz Szczęsny Batura, Zbigniew Dolatowski, Leszek Frey – Witkowski, Henryk Grajek, Kazimierz Stefan Jakubiak, Zbigniew Jóźwik, Krzysztof Kmieć, Ryszard Łomański, Kazimierz Zbigniew Łoński, Jerzy Napieracz, Zbigniew Osenkowski, Jakub Stańda, czy Czesław Woś, jak też i mniej znani lub początkujący twórcy ekslibrisów – Edward Haladyn, Jerzy Jakubów, Dominika Kaczmarek, Adam Panek, Zbigniew Strzyński, Jan Wiktor Tyra i Wiesław Wrona. W sumie zaprezentowano 211 ekslibrisów. Pierwsze medale Biennale otrzymali: T.W. Budynkiewicz, Z. Dolatowski, H. Grajek, Z. Jóźwik i C. Woś, zaś wyróżnieniem uhonorowano L. Frey – Witkowskiego, K. Kmiecia, W. Wronę, J.S. Baturę i R. Łomańskiego. W późniejszych edycjach krakowskiego Biennale liczba wystawców systematycznie rosła i dziś utrzymuje się w granicach 40-50 artystów. Biennale zaczęło z biegiem lat przyciągać kolejnych, znakomitych twórców o utrwalonym miejscu w historii polskiego ekslibrisu, jak np. Jerzego Różańskiego, Andrzeja Buchańca, Stefana Bukowskiego, Pawła Drozda, Władysława Kościelniaka, Romana Muchę, Franciszka Jana Postoja, Kazimierza Szołtyska, Tadeusza Szumańskiego, Alfreda Gaudę, Edwarda Krefta, Stanisława Parę, Renatę Rychlicką, Helenę Sawicką, Małgorzatę Seweryn, Stanisława Mękickiego i wielu, wielu innych. Biennale stało się również doskonałym miejscem promocji artystów młodego pokolenia oraz twórców rozpoczynających swą artystyczną karierę. Wśród nich można wymienić choćby Andrzeja Adamczewskiego, Małgorzatę Buchaniec, Jana Krzysztofa Hrycka, Adama Pochopienia, Zbigniewa Strzyńskiego, Małgorzatę Warlikowską, Elżbietę Kardamasz, Grażynę Kulikowską – Antczak, Grzegorza Pilarskiego, Sabinę Gruszecką – Bydłoń, Włodzimierza Trawińskiego i innych.

 ◊

Oprac. na podstawie: Tomasz Suma, Ekslibrisowa Pasja. Sztuka, prywatne kolekcjonerstwo i badania ekslibrisu w Polsce od XIX wieku do współczesności, Warszawa 2014 (e-book)