MIĘDZYNARODOWE BIENNALE MAŁEJ FORMY GRAFICZNEJ I EKSLIBRISU, OSTRÓW WIELKOPOLSKI (1985 – nadal)

Ostrowskie Międzynarodowe Biennale stanowi wraz z Biennale malborskim najważniejszą imprezę kulturalną promującą i prezentującą współczesny dorobek ekslibrisowy. Zainicjowane zostało w 1985 roku przez Bożenę i Czesława Wosiów, którzy organizują Biennale z wielkim zaangażowaniem i poświęceniem, jako wystawa twórczości plastycznej nauczycieli. Dotychczas odbyło się szesnaście wystaw (ostatnia w 2016 r.). Pierwszą, pod nazwą „Ogólnopolska Wystawa Twórczości Plastycznej Nauczycieli”, pokazano w ostrowskim Klubie Nauczyciela w 1985 roku. Dwie kolejne, odbywające się w latach 1987 i 1989 już w Muzeum Miejskim w Ratuszu, przyjęły nazwę Biennale Małej Formy Graficznej i Ekslibrisu Plastyków Pedagogów. Od czwartej edycji w 1991 roku zmieniono nazwę pokazów na Biennale Małej Formy Graficznej i Ekslibrisu, i ta nazwa obowiązuje do dziś. Tym samym zmianie uległ również charakter ekspozycji i uczestników.

Główna wystawa odbywa się w miesiącach wczesnego lub późnego lata, w niedługim odstępie czasu po ekspozycji biennale w Malborku. Stałym miejscem wystawy jest Muzeum Miasta Ostrowa Wielkopolskiego mieszczące się w Ratuszu. Muzeum jest też od 1989 roku (III Biennale) głównym organizatorem wystawy, zaś wspomagającymi współorganizatorami są w ostatnich czasach Centrum Kultury i Sztuki w Kaliszu, Ostrowskie Centrum Kultury oraz Powiatowa Galeria Sztuki Współczesnej w Ostrowie. Trzeba w tym miejscu zaznaczyć, że w związku z nieco innym charakterem pokazów w trzech pierwszych edycjach, siłą rzeczy w latach 1985-1989 inni byli też organizatorzy. W 1985 roku (I Wystawa) powstała dzięki Zarządowi Okręgu Związku Nauczycielstwa Polskiego w Kaliszu, Kuratorium Oświaty w Kaliszu, Wydziałowi Kultury i Sztuki w Kaliszu oraz Klubowi Nauczyciela w Ostrowie Wielkopolskim. Czteroosobowe Jury składało się wtedy z dwóch profesorów Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu – Andrzeja Niekrasza i Tadeusza Gowarzewskiego oraz dwóch przedstawicieli ZNP – Mirosława Ostrowskiego i Stanisława Dudy. Drugie Biennale w 1987 r. organizował kaliski oddział Polskiego Stowarzyszenia Edukacji Plastycznej, Zarząd ZNP w Ostrowie Wielkopolskim oraz Wydział Kultury i Sztuki Urzędu Miejskiego w Ostrowie Wielkopolskim. Zmienił się wówczas także prawie cały skład Jury. Pozostał jako przewodniczący prof. A. Niekrasz, natomiast członkami zostali: artysta prof. Maksymilian Snoch z Lublina, Halina Drapała Kłosowicz – artysta ceramik z Wrocławia oraz Mieczysław Radojewski – kustosz Zbiorów Graficznych wrocławskiego Ossolineum i kolekcjoner ekslibrisów.

Celem otwartego konkursu jest zaprezentowanie najnowszych osiągnięć w zakresie ekslibrisu i małej formy graficznej. Wszystkie nadesłane prace włączane są do kolekcji ekslibrisu w Muzeum Miasta Ostrowa Wielkopolskiego. Organizatorzy gwarantują trzy główne nagrody pieniężne oraz nagrody specjalne przyznawane za ekslibris wykonany dla Muzeum, za wystawę indywidualną oraz za całokształt twórczości. Tę ostatnia ufundowała Powiatowa Galeria Sztuki Współczesnej w Ostrowie Wielkopolskim. W 1997 roku, na VII Biennale, wręczono ponadto nagrodę specjalną ufundowana przez Galerię Małych Form Graficznych we Wrocławiu, zaś w 2003 roku, podczas Jubileuszowego X Biennale, wręczono nagrodę prezydenta Włoskiej Akademii Ekslibrisu, którą otrzymał Wojciech Łuczak (ur. 1946). Wszyscy uczestnicy wystawy otrzymują natomiast katalog oraz okolicznościowy dyplom. Laureatom wręczany jest również pamiątkowy medal autorstwa prof. Józefa Stasińskiego, słynnego rzeźbiarza – medaliera z Poznania, zwanego „królem polskiego medalierstwa”. Nad selekcją i weryfikacją nadesłanych prac czuwa Jury, w skład którego zawsze wchodzą Bożena Woś (jako sekretarz) i Czesław Woś (ur. 1944). Jury tworzą, czy też tworzyli, artyści plastycy i wybitni graficy zaprzyjaźnieni z organizatorami. Stałymi członkami Jury są: prof. Andrzej Niekrasz (ur. 1934), Witold Banach (ur. 1959), prof. Andrzej Basaj (ur. 1943) i prof. Maksymilian Snoch (ur. 1943), a ostatnio Jiri Brazda (ur. 1952), zaś skład uzupełniali jednorazowo m.in. Bogdan Pikulicki z Ukrainy (ur. 1948), Rea Simlikova z Czech (ur. 1957), Osvaldo Lalil z Argentyny, Maciej Guźniczak z Polski, Henryk Feilhauer (1942-1999) i Maciej Kopecki (1945-2016) spośród artystów oraz kolekcjonerzy ekslibrisu – wspomniany już M. Radojewski oraz Janusz Mikołaj Szymański (1938-1998).

Ostrowskie Biennale to nie tylko wystawa i prezentacja dorobku artystów. To także międzynarodowe spotkanie kolekcjonerów ekslibrisu, które wprawdzie nie mając formalnych ram jak w przypadku wystaw malborskich, stało się niecodziennym wydarzeniem dla jego uczestników.

W 2003 roku, podczas X Biennale, Bożena i Czesław Wosiowie złożyli rezygnację z dalszego organizowania wystaw w następnych latach. Nie wyznaczyli też następców. Dwa lata później małżeństwo zorganizowało kolejne Biennale. Komisarzem wystaw od XI Biennale (2005) jest Bożena Woś. Tak jest do dzisiaj.

 

 ◊

Dotychczas zorganizowano następujące edycje Biennale:

I. 1985

II. 1987

III. 1989

IV. 1991

V. 1993

VI. 1995

VII. 1997

VIII. 1999

IX. 2001

X. 2003

XI. 2005

XII. 2007

XIII. 2009

XIV. 2011

XV. 2014

XVI. 2016