Skalicka Maria

 

Biogram: ur. 19.08.1923 w Ustroniu Śląskim, zm. 29.09.2002 w Katowicach, ekonomistka, działaczka społeczna, bibliofilka, kolekcjonerka ekslibrisów i sztuki śląskiej, cieszynaliów, druków bibliofilskich, starodruków, dzieł Pawła Stellera i Jana Wałacha, medali królewskich i współczesnych, monet, pieczęci i współczesnego rękodzielnictwa śląskiego. Naukę rozpoczęła w 1930 r. w ewangelickiej powszechnej szkole publicznej w Ustroniu oraz Państwowym Gimnazjum Kupieckim w Cieszynie. Absolwentka Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu (1953), od 1953 r. mieszkała w Katowicach. W 1993 roku założyła i ufundowała w Ustroniu Brzegach Oddział Muzeum Ustrońskiego pod nazwą „Zbiory Marii Skalickiej”, przekazując na ten cel swój dom rodzinny i całą kolekcję sztuki. Kolekcjonowała cieszynalia, starodruki, druki bibliofilskie, dzieła wybitnych drzeworytników Pawła Stellera i Jana Wałacha, medale: od królewskich po współczesne, monety i pieczęcie. Członek Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego, Śląskiego Oddziału Towarzystwa Chopinowskiego, Towarzystwa Miłośników Ustronia, Śląskiego Towarzystwa Przyjaciół Książki w Katowicach i Zarządu Głównego Towarzystwa Przyjaciół Książki w Warszawie. Odznaczona Złotą Odznaką „Zasłużony w Rozwoju Województwa Katowickiego”, Złotą Odznaką „Zasłużony dla Towarzystwa Przyjaciół Książki”, Odznaką Zasłużony Działacz Kultury, Honorową Odznaką za Zasługi dla Województwa Bielskiego.

Czas trwania kolekcji: lata powojenne – do 1993 roku

Charakterystyka kolekcji: kolekcja ekslibrisów liczyła 3.500 eksponatów znaków książkowych polskich, przede wszystkim śląskich i cieszyńskich twórców.

Ekslibrisy własne wykonali dla niej: Zbigniew Dolatowski, Józef Wanag,

Lokalizacja kolekcji: Ustroń – Brzegi

Losy kolekcji: W całości przekazana w 1993 r. do ufundowanego przez nią Oddziału Muzeum Ustrońskiego w Ustroniu – Brzegach. Maria Skalicka aktem darowizny przekazała w 1993 roku swój dom rodzinny, ogródek i dorobek kolekcjonerski całego życia na cele muzealne.

Dzieła sztuki i przedmioty kolekcjonowane: ekslibrisy, „cieszynalia, starodruki, druki bibliofilskie i unikatowe, drzeworyty sztorcowe Pawła Stellera i Jana Wałacha, medale: w serii królewskiej – królów i książąt polskich wg Jana Matejki oraz  monety i pieczęcie, także medale z dziedziny kultury i sztuki oraz seria  nt. historii oręża polskiego od najdawniejszych bitew i wojen aż po II wojnę światową; rękodzieło artystyczne miejscowych twórców: porcelana ręcznie malowana Barbary Majętny, filigran cieszyński Kazimierza Wawrzyka, wystawny  żeński  strój cieszyński.

Bibliografia: Słownik pracowników książki polskiej. Suplement III, Łódź 2010, s. 252; „Ex Bibliotheca” 2000, nr 1(3), s. 12; http://www.skalickamuzeum.pl/maria_skalicka.html [dostęp: 4.12.2010]

Józef Wanag, X2, 1985
Józef Wanag, X2, 1985

Źródła:

 

www.skalickamuzeum.pl/maria_skalicka.html (strona Muzeum „Zbiory Marii Skalickiej” Oddział Muzeum w Ustroniu)

Kim była Maria Skalicka?

Urodzona (19.08.1923) i wychowana w Ustroniu na Śląsku Cieszyńskim, ukończyła studia ekonomiczne we Wrocławiu. Nakazem pracy w 1953 r. skierowana do Katowic, gdzie pracowała w przedsiębiorstwach przemysłu węglowego, zajmując niewielkie mieszkanie przy ul. Sokolskiej. Była znanym, cenionym bibliofilem i kolekcjonerem dzieł sztuki; także fundatorką i założycielką Oddziału Muzeum Ustrońskiego „Zbiory Marii Skalickiej” (16.08.1993). Aktem darowizny przekazała miastu Ustroń dom rodzinny, ogród i dorobek kolekcjonerski całego życia na cele muzealne. Zmarła (29.09.2002) w Katowicach, pochowana tamże na cmentarzu przy ul. Francuskiej. Cała pozazawodowa działalność Marii Skalickiej skupiona była wokół Śląska Cieszyńskiego – jej ukochanej „małej ojczyzny”. Szlachetną pasją Pani Marii było kolekcjonowanie wszystkiego, co związane z beskidzką ziemią – książki, stare pocztówki, elementy strojów regionalnych, przedmioty użytkowe. Dzięki osobistym kontaktom i więzom przyjaźni z wieloma polskimi artystami zgromadziła wyjątkowo cenną kolekcję grafiki i obrazów takich wybitnych twórców, jak: Paweł Steller, Jan Wałach, Franciszek Jaworski, Ludwik Konarzewski, Tadeusz Michał Siara, Zbigniew Jóźwik i innych. Bogata i piękna kolekcja, jaką w 1993 r. podarowała miastu Ustroń wraz z domem rodzinnym i ogrodem, powstała z szacunku do tej ziemi, z fascynacji jej historią, książką i ludźmi. Wśród najwartościowszych eksponatów są zabytkowa biblioteka „cieszynaliów”, ekslibrisy i literatura ekslibrisologiczna, grafiki, medale, starodruki i druki unikatowe oraz cenny zbiór rzadko spotykanych wydawnictw bibliofilskich. Przez całe życie Maria Skalicka nie ustawała w swej społecznikowskiej działalności tak na polu krzewienia książki, jak muzyki i wszelkich sztuk pięknych. Należała do kręgu autentycznych twórców kultury. Pięknie i na stałe wpisała się w historię Ustronia. W swej pracy nawiązywała do pięknych tradycji cieszyńskich bibliofilów, którzy szerzyli kult książki polskiej na Śląsku Cieszyńskim, budząc i utrwalając tym samym narodową tożsamość Prowadziła szeroką działalność popularno-naukową, wygłaszając odczyty o wybitnych postaciach tego regionu m.in. o Karolu Kotschym, Karolu Miarce, Pawle Stellerze, Damianie Wieluchu z Jabłonkowa, Józefie Kiedroniu  i wielu innych. W sposób szczególny ceniła Jana Sztwiertnię, pedagoga, społecznika, świetnie zapowiadającego się kompozytora, zamęczonego w 1940r. przez hitlerowców w obozie Mauthausen – Gusen. Należała do grupy entuzjastów talentu beskidzkiego muzyka i inicjatorów postawienia w Ustroniu obelisku upamiętniającego życie i dzieło artysty. Rozkochana w muzyce była współorganizatorem koncertów muzycznych w kościele Zmartwychwstania Pańskiego w Katowicach, a także członkiem i społecznym pracownikiem Śląskiej Ekspozytury Towarzystwa Chopinowskiego.  Była aktywnym członkiem i „dobrym duchem” wielu śląskich stowarzyszeń m.in.: Śląskiego Towarzystwa Przyjaciół Książki w Katowicach, Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego oraz honorowym członkiem Macierzy Ziemi Cieszyńskiej. Była jednym z pierwszych, wieloletnim i wiernym członkiem Towarzystwa Miłośników Ustronia. Ze znanym ustrońskim bibliofilem Józefem Pilchem łączyła Panią Marię wierna miłość do ksiąg uczonych i pięknych. Maria Skalicka wysoko ceniona w środowisku bibliotekarskim Katowic, wśród kolekcjonerów pozostała niekwestionowanym autorytetem.  Uznaniem cieszy się też  jej dorobek piśmienniczy. Publikowała na łamach miesięcznika „Słowo i myśl”. Jest autorką szczegółowej kroniki „W kręgu bibliofilów śląskich” obejmującej lata 1968-1988. Wstępem opatrzyła druki bibliofilskie dotyczące Jana Wantuły i Tobiasza Wiszniowskiego. W uznaniu zasług otrzymała wiele odznaczeń, dyplomów i wyróżnień. Są to: Srebrna Odznaka Zasłużonemu w Rozwoju Województwa Katowickiego (1972), Złota Odznaka Zasłużonemu w Rozwoju Województwa Katowickiego (1986), Dyplom Honorowy za aktywną pracę w Macierzy Ziemi Cieszyńskiej (1986), Złota Odznaka Zasłużonemu dla Śląskiego Towarzystwa Przyjaciół Książki (1988), Dyplom Uznania Prezydenta Miasta Katowic za długoletnią działalność w społecznym ruchu kulturalnym (1989), Odznaka Zasłużonego Działacza Kultury przyznana przez Ministerstwo Kultury i Sztuki (1992), Honorowy Dyplom Uznania za Zasługi dla Miasta Ustronia (1993), Honorowa Odznaka za Zasługi dla Województwa Bielskiego (1998).

 

Portal gazeta-codzienna.pl: http://gazetacodzienna.pl/artykul/kultura/o-kolekcjonerce-marii-skalickiej-slow-kilka [dostęp: 8.XI.2012]:

 O kolekcjonerce, Marii Skalickiej słów kilka

data akutalizacji: 14 października 2012

 Skromna, dobra dla ludzi, obdarzona wyjątkowo szlachetną pasją, rzetelna i niezwykle pracowita. Tak przy dźwiękach muzyki Fryderyka Chopina Marię Skalicką wspominali znajomi i przyjaciele, którzy spotkali się w ustrońskim muzeum jej imienia.

Maria Skalicka była znanym, cenionym bibliofilem i kolekcjonerem dzieł sztuki, a przede wszystkim fundatorką i założycielką Oddziału Muzeum Ustrońskiego „Zbiory Marii Skalickiej”. Jej największą miłością, pasją, która przyćmiła całe jej życie, była ziemia cieszyńska, jej historia, kultura i ludzie z tą ziemią związani. To właśnie wokół rodzinnych stron, bo tutaj się urodziła, skupiona była jej pozazawodowa działalność. Kolekcjonerka prowadziła szeroką działalność popularno-naukową, należała do grupy entuzjastów talentu beskidzkiego muzyka Jana Sztwiertni. Była współorganizatorem koncertów muzycznych w kościele w Katowicach, a także członkiem i społecznym pracownikiem Śląskiej Ekspozytury Towarzystwa Chopinowskiego. To właśnie przy dźwiękach kompozycji Chopina Maria Skalicka spędzała najwięcej czasu. Fundatorka muzeum pozostała niekwestionowanym autorytetem w środowisku bibliotekarskim Katowic. Skalicka kolekcjonowała wszystko, co związane było z ziemią beskidzką. Książki, pocztówki, zdjęcia, elementy strojów regionalnych i przedmioty użytkowe zalegały w jej mieszkaniu. Dzięki kontaktom z osobistościami z kręgów twórców kultury zgromadziła wyjątkowo cenną kolekcję grafiki i obrazów Pawła Stellera, Jana Wałacha, czy Franciszka Jaworskiego. Część swoich zbiorów Maria Skalicka przekazała Książnicy Cieszyńskiej. Wśród jej najbardziej wartościowych eksponatów znajdują się ekslibrisy i literatura ekslibrisologiczna, grafiki, medale, starodruki i druki unikatowe oraz cenny zbiór niezwykle rzadko spotykanych wydawnictw bibliofilskich. Aktem darowizny Maria Skalicka przekazała swój dom rodzinny, ogródek i dorobek kolekcjonerski całego życia na cele muzealne. Od sierpnia 1993 roku funkcjonuje w nim muzeum biograficzne jej imienia o charakterze bibliofilsko-artystycznym. Jak mówił Ryszard Gabryś, kompozytor, bardzo dobry przyjaciel Marii Skalickiej, „harmonia między tym, co swojskie a światowe jest tutaj w muzeum. Tutaj jest miejsce dla wszystkich”. Poza prywatnymi zbiorami Skalickiej w stałej ekspozycji muzeum znajduje się Ustroń w starej fotografii, a w działającej na miejscu „Galerii pod Jodłą” prezentowane są wystawy czasowe dzieł sztuki i rękodzieła artystycznego. Z mieszczącej się przy muzeum biblioteki korzystać mogą maturzyści, studenci i inne osoby poszukujące materiałów do swoich opracowań i publikacji.

 

Portal babskasilesia.pl: http://www.babskasilesia.pl/portrety-kobiet/maria-skalicka.html

Maria Skalicka. Miłość do książek i Śląska Cieszyńskiego

Miłośniczka książek i Śląska Cieszyńskiego, wielokrot­nie nagradzana kobi­eta z pasją, udziela­jąca się pub­licznie… Tak jawi się nam obraz Marii Skalick­iej, zmarłej w 2002 roku. Postać ta jest pewnie znana w jej rodzin­nym Ustro­niu, ale warto przy­bliżyć ją szer­szej grupie osób. Tym bardziej, że Maria Skalicka była kobi­etą nietuzinkową. Maria Skalicka urodz­iła się 19 sierp­nia 1923 roku w Ustro­niu. Tam też doras­tała. W późniejszym cza­sie stu­diowała ekonomię we Wrocławiu, by — w 1953 roku — trafić do Katowic. Znalazłszy się ponownie na Śląsku, Maria pra­cow­ała w przed­siębiorstwach prze­mysłu węglowego. Nie wypeł­ni­ało jej to jed­nak całego czasu. Wolne chwile poświę­cała swo­jemu ukochanemu Śląsku Cieszyńskiemu. Jej pasją było zwłaszcza kolekcjonowanie wszys­tkiego tego, co wiązało się z tym regionem. W jej zbio­rach, gro­mad­zonych przez całe życie, znalazły się m.in. książki, stare pocztówki, ele­menty region­al­nych stro­jów i przed­mioty użytkowe. Także grafika i obrazy stanow­iły źródło jej zain­tere­sowań. Tym łatwiej było Marii kolekcjonować je, gdyż utrzymy­wała zna­jo­mość z licznymi pol­skimi artys­tami. I tak zbiory pasjonatki zaw­ier­ają wyjątkowe dzieła wybit­nych twór­ców: Pawła Stellera, Jana Wałacha, Fran­ciszka Jaworskiego, Lud­wika Konarzewskiego, Tadeusza Michała Siary, Zbig­niewa Jóźwika i innych. Swój czas Maria poświę­cała także na zarażanie ideą czytel­nictwa wciąż nowych osób. Uwiel­bi­ała też sztukę i muzykę, które również starała się pro­mować. Poprzez swoje zaan­gażowanie współt­worzyła kul­turę regionu Śląska Cieszyńskiego, moderowała ją i była w kon­tak­cie z wieloma innymi jej twór­cami. Wygłaszała odczyty, poświę­cone wybit­nym posta­ciom Śląska Cieszyńskiego – Karolowi Kotschemu, Karolowi Miarce, Pawłowi Stellerowi, Dami­anowi Wielu­chowi z Jabłonkowa, Józe­fowi Kiedro­niowi i wielu innym. Maria była też miłośniczką tal­entu Jana Sztwiertni. Należała do grupy, stara­jącej się o postaw­ie­nie w Ustro­niu obelisku, upamięt­ni­a­jącego tego beskidzkiego muzyka i ped­a­goga. Być może dlat­ego, że Maria kochała muzykę. Współor­ga­ni­zowała kon­certy w koś­ciele Zmartwych­w­sta­nia Pańskiego w Katow­icach, była również członkiem i pra­cown­ikiem Śląskiej Ekspozy­tury Towarzystwa Chopinowskiego. Maria Skalicka udzielała się w licznych sto­warzyszeni­ach: Śląskim Towarzys­t­wie Przy­jaciół Książki w Katow­icach, Pol­skim Towarzys­t­wie Ewan­gelickim, Macierzy Ziemi Cieszyńskiej, Towarzys­t­wie Miłośników Ustro­nia. Była szanowanym auto­ry­tetem w bib­liotekarskim środowisku katow­ickim. W swej bib­liofil­skiej pracy naw­iązy­wała do trady­cji prop­a­ga­torów pol­skiej ksiązki na śląsku Cieszyńskim. Chci­ała utr­walać kul­tur­ową i nar­o­dową tożsamość w regionie. Maria pub­likowała również w miesięczniku „Słowo i myśl” i napisała książkę „W kręgu bib­liofilów śląskich”. Być może miłośniczka książek i Śląska Cieszyńskiego nie pozostałaby w pamięci tak wielu osób, gdyby nie fakt darow­izny. W 1993 roku kolekcjon­erka podarowała Ustro­n­iowi swój dom rodzinny z ogro­dem i — co ważniejsze — całość bogatych zbiorów. Kolekcja, nazy­wana „Zbio­rami Marii Skalick­iej”, jest obec­nie dostępna do oglą­da­nia jako odd­ział Muzeum Ustrońskiego. Jest ona namacal­nym dowo­dem miłości i fas­cy­nacji Marii Skalick­iej regionem Śląska Cieszyńskiego. Jed­nymi z cen­niejszych eksponatów w kolekcji są zabytkowe książki, ekslib­risy i lit­er­atura spec­jal­isty­czna, a także grafiki, medale, star­o­druki, druki unika­towe i cenne wydawnictwa bib­liofil­skie. Maria za swoje liczne zasługi na polu kul­tury otrzy­mała wiele odz­naczeń i wyróżnień. Zmarła w 2002 roku w Katow­icach i tam została pochowana.