Norbert Lippóczy

 

Biogram: ur. 11.03.1902 w Tállya na Węgrzech, zm. 24.06.1996 w Tarnowie, inżynier rolnictwa, przedsiębiorca, tłumacz, bibliofil, winiarz, kolekcjoner. Absolwent Akademii Rolniczej w Debreczynie (Węgry). W 1925 r. przebywał na praktyce w Finlandii, Danii i Austrii, w 1929 r. zaś w Polsce (Tarnów) i tu pozostał do końca życia. Otworzył w Tarnowie z ojcem Główny Skład Win Mszalnych Norberta Lippóczego (1929-1939). W latach 1939-1945 przebywał w obozie pracy przymusowej w ZSRR, do Polski mógł powrócić dopiero w 1953 r. Członek i założyciel Tarnowskiego Towarzystwa Przyjaciół Węgier, Honorowy Obywatel Miasta Tarnowa (1992). Odznaczony Orderem Gwiazdy Republiki Węgierskiej, Zasłużony Działacz Kultury i odznaką Pro Kultura Hungarica. W 2008 r. odsłonięto w Tarnowie kopijnik ku pamięci Lippóczego.

Czas trwania kolekcji: 1957- pocz. lat 90. XX w.

Charakterystyka kolekcji: kolekcja ekslibrisów tworzona od 1957 r., obejmowała około 25.000 eksponatów i 2.000 woluminów literatury przedmiotu. Najstarsze w kolekcji ekslibrisy polskie i węgierskie pochodziły z XVIII w. Pierwszy ekslibris otrzymał od Józefa Szuszkiewicza. Kolekcja motywów wina i winnej latorośli (przeważająca), a także o tematyce aktu kobiecego, erotyki, harcerstwa, drzeworyt japoński, heraldyki, poświęcone postaciom historycznym i związkom polsko-węgierskim, z motywem psa, pszczołykrajobrazu, zamku i architektury. Kolekcja zawierała także osobny zbiór świątków i Pf-ek, ekslibrisów in memoriam zmarłych kolekcjonerów, bibliofilów i artystów.

Ekslibrisy własne: Posiadał 336 ekslibrisy własne, które wykonali: Katarzyna Barszczak, Andrzej Buchaniec, Tadeusz Wacław Budynkiewicz, Zbigniew Dolatowski, Leszek Frey – Witkowski, Alfred Gauda, Julian Grabowski, Henryk Grajek, Jan Hasso – Agopsowicz, Wojciech Jakubowski, Zbigniew Jóźwik, Zdzisław Karpiński, Czesław Kelma, Małgorzata Korolko, Rajmund Lewandowski, Adam Młodzianowski, Klemens Raczak, Wiesław Röchrenschef, Janusz Skiba, Giżbert Studnicki, Zbigniew Strzałkowski, Witold Giżbert Studnicki, Józef Szuszkiewicz, Józef Wanag, Tyrsus Wenhrynowicz, Czesław Woś, Karoly Andrusko, Lev Beketov, Igor Beketov, Dawid Bekker, Arkadius Burda, Alexander Buszok, Viktor Chrenko, Viktor Daniel, Lenke Diskay, Oriol Maria Divi, Istvan Drahos, Dafinel Diunea, Antal Fery, Otto Feil, Aleksander W. Fiłonow, Andre Gastmans, Gerard Gaudaen, Antoni Gelabert, Vladimir Gonczarow, Pavel Hlavaty, Herman Huffert, Vladimir Istomin, Nikołaj Jelizarow, Anatolij Kalasznikov, Marta Kopasz,  Konstantij Kozlovskij, Fritz Kuhn, Richard Kaljo, Laszlo Kekesi, Aleksander Kirsanow, Varyimir Kiszelov, Marta Kopasz, Balint Kósa, Pentscho Kulekov, Jurij A. Kulikow, Wiktor Kuzniecow, Frantz Illi, Guido Mariman, Otakar Marik (M. Fils), Josev Menyhart, Vladimir Mincuk, Tibor Moskal, Arisztid Nagy, Anatolij A. Obwincew, Herbert Ott, Norbert Ott, Bela Petry, Karol Radvanyi, German Ratner, Wilhelm Richter, Erich Schoner, Lew Scherstjanoi, Mark Severin, G. Siergiejev, Bella Stettner, Valentyin Szkoda, Bela Stettner, Bela Szabó, Anatolij Wanin, Gerhard Tag, Vilmos Torro, Michal Toschkof, Rósza Toth, Peteris Upitis, Karoly Varkonyi, Anatolij Wanin, Ven Zoltan, Jurij Zujew, Wasilij Żeribow, Paweł I. Żirow.

Lokalizacja kolekcji: Tarnów

Losy kolekcji: Kolekcję przekazał Lippóczy jeszcze za życia Muzeum Rolniczemu w Budapeszcie (ponad 2.000 exl.), Muzeum Wina w Zielonej Górze (ok. 500 exl.), Muzeum Winiarstwa w Warszawie (ok. 1.000 exl.) i Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej w Tarnowie (ok. 22.000 exl. i literatura ekslibrisoznawcza).

Dzieła sztuki i przedmioty kolekcjonowane: kolekcjoner ekslibrisów, przekładów „Kalevali”, pamiątek ludowych, obrazów malowanych na szkle i książek o tematyce wina z całego świata.

Bibliografia: Józef Tadeusz Czosnyka, Portret kolekcjonera: z wizytą u Norberta Lippóczy`ego, „Ex Libris Polski” 1981, z. 1, s. 8; Ekslibrisy polskie i węgierskie od XVIII do początków XX wieku ze zbiorów Norberta Lippóczy`ego. Katalog, Tarnów 1991; Ryszard Lis, 92-letni Norbert Lippóczy – Król Kolekcjonerów, „Tarniny. Miesięcznik kulturalny Tarnowa i województwa” 1994, nr 4, s. 7-8; Maria Jamrozik, Norbert Lippóczy (1902-1996), „Lud” 1996, t. 80, s. 357-359; Odszedł wielki tarnowianin. Żegnamy Norberta Lippóczy’ego. „Dziennik Polski”, Kraków 1996, nr 148, s. 16, il.; Jerzy Kosiba, Norbert Lippóczy, „Gazeta Wyborcza” 1996, nr 239, dodatek „Gazeta w Krakowie” 1996, nr 239, s. 6, il.; Ryszard Lis, Wspomnienie Norberta Lippóczego, „Tarniny. Miesięcznik kulturalny Tarnowa i województwa” 1996, nr 7/8, s. 10, il.; Władysław Szczebak, Polak i tarnowianin z wyboru, „Tarnowski Gość Niedzielny” 1996, nr 29, s. 18, il.; Tarnowski Węgier, „Gazeta Wyborcza” 1996, nr 147, dod. „Gazeta w Krakowie” 1996, nr 147, s. 2, il.; Wspomnienie Norberta Lippóczy’ego, „Tarnowski Magazyn Informacyjny TeMI” 1996, nr 27, s. 11, il.; Zmarł Norbert Lippóczy, „Gazeta Krakowska” 1996, nr 148, s. 24, il.; Zmarł Norbert Lippóczy, „Tarnowskie Azoty. Tygodnik” 1996, nr 27, s. 5, il. Norbert Lippóczy. „Gazeta Krakowska” 1996 nr 148 s. 24, il.; Maria Jamrozik, Norbert Lippóczy – niezwykły człowiek – bibliofil i kolekcjoner, „Ekslibris Polski” 1997, nr 1(6), s. 5; Maria Jamrozik, Norbert Lippóczy (1902-1996) – kolekcjoner, „Tarnowski Magazyn Informacyjny TeMI” 1999, nr 33, s. 18; Dwóch w jednym, „Echo Tranowa” 2002, nr 11, s. 15; Agnieszka Borzęcka, Stracona spuścizna?, „Gazeta Krakowska” 2002, nr 256, dod. „Gazeta Tarnowska” 2002, nr 256, s. 8-9; Pamięci Lippóczy`ego, „Gazeta Krakowska” 2002, nr 52, dod. „Gazeta Tarnowska” 2002, nr 52, s. 2; Maria Tutaj, Spadek po Lippóczych, „Tarnowski Magazyn Informacyjny TeMI” 2003, nr 13, s. 4; Piotr Filip, Dystyngowany pan w muszce, „Tarnowski Magazyn Informacyjny TeMI” 2006, nr 26, s. 22; Karolina Wójs – Barys, Człowiek wielkiego serca, „Gazeta Krakowska” 2007, nr 180, dod. „Gazeta Tarnowska” 2007, nr 180, s. 7; Maria Jamrozik, Finezyjne ekslibrisy i ich twórcy, „Rocznik Tarnowski” 2011, t. 16, s. 79-84; Stanisław Potępa, Kolekcja Norberta Lippóczy`ego [w:] Tarnów – Stare Miasto, pod red. Ryszarda Banacha, Tarnów 1995, s. 102-104; Tadeusz Bukowski, Norbert Lippóczy – kolekcjoner i wielki darczyńca [w:] Wybitni tarnowianie. Materiały z sesji naukowej zorganizowanej z okazji Dnia Fundacji 19 maja 2000 r., Tarnów 2001, s. 19-27; Szőlő és bor a kisgrafikákon (ex librisek és alkami grafikák). Katalog, Budapeszt 1972; Norbert Lippóczy, Semper sitio, „Polska Sztuka Ludowa” 1975, nr 1/2, s. 14-23; Barbara Sawczyk, Ocalić od zapomnienia… Patroni tarnowskich ulic, cz. 1, Tarnów 1998, s. 108-110; Jacek Budzik, Norbert Lippóczy. Winiarz – kolekcjoner – działacz kulturalny. Bibliografia, Tarnów 1992.

http://www.muzeum.tarnow.pl [dostęp: 26.03.2010].