Zygmunt Klemensiewicz

 

Biogram: ur. 24.03.1874 w Komańczy, zm. 3.08.1948 w Krakowie, krakowski lekarz, działacz społeczny i polityczny, polityk, bibliofil, kolekcjoner ekslibrisów, ekslibrisoznawca, redaktor sanacyjnych czasopism ludowych. Przez długie lata zaangażowany w życie polityczne w PPS i BBWR, poseł na Sejm Ustawodawczy, senator, radny Miasta Krakowa, w 1935 roku usunął się z czynnego życia politycznego. Członek Towarzystwa Miłośników Książki w Krakowie i ostatni przed 1939 r. prezes Koła Miłośników Ekslibrisów w Krakowie. Przez kilka lat pracował nad kontynuacją bibliografii ekslibrisu polskiego, zapoczątkowaną przez K. Reychmana w XIX w. Wyników swoich badań nie zdążył opublikować (Bibliografia ukazała się w 1952 r.). Odznaczony Orderem Białego Kruka (1934).

Czas trwania kolekcji: od przełomu XIX i XX w. do 1948 r.

Charakterystyka kolekcji: kolekcja ekslibrisów obejmowała 5000 eksponatów znaków książkowych polskich od XVII do XX w. oraz ponad 2000 dubletów. Jej uzupełnieniem była biblioteczka ekslibrisoznawcza zawierająca ponad 500 wydawnictw i opracowań.

Ekslibrisy własne: Klemensiewicz posiadał ekslibrisy własne z lat 1898-1947, które wykonali: Alfred Birkenmayer, Marek Brudnicki, Tadeusz Cieślewski syn, Czernicki, Stanisław Dąbrowski, Tadeusz Dominik, Henryk Gaczyński, Witold Gawęcki, S. Gierk, Józef Goldman, Stanisław Jakubowski, Jerzy Jarnuszkiewicz, M. Karaś, Witold Korski, Jerzy Kram, Jan S. Miklaszewski, Adam Młodzianowski, Kazimierz Nowak, Antoni Procjałowicz, Edwarda Przeorska, Tadeusz Przypkowski, Krzysztof Trzebicki, Kazimierz Wiszniewski, Kazimierz Witkiewicz.

Lokalizacja kolekcji: Kraków

Losy kolekcji: Całą kolekcję, wraz z biblioteką i zbiorem korespondencji Klemensiewicza z kolekcjonerami i twórcami, nabyła w 1948 r. Biblioteka Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu.

Dzieła sztuki i przedmioty kolekcjonowane: ekslibrisy

Bibliografia: E. Chwalewik, Zbiory polskie. Archiwa, biblioteki, gabinety, galerie, muzea i inne zbiory pamiątek przeszłości w ojczyźnie i na obczyźnie, t. 1, Warszawa – Kraków 1926, s. 250 ; J. Hulewicz, Klemensiewicz Zygmunt, PSB, t. 12, Warszawa 1966, s. 595-598; Encyklopedia wiedzy o książce, Wrocław 1971, szp. 1169. A. Ryszkiewicz, Polscy zbieracze ekslibrisów, „Spotkania z Zabytkami” 1981, nr 6, s. 66; K. Sokołowska – Grzeszczyk, Lekarze polscy – twórcy i kolekcjonerzy ekslibrisów w latach 1905-1955, „Archiwum Historii i Filozofii Medycyny” 1986, t. 49, s.. 62; B. Szornel – Dąbrowska, Towarzystwo Miłośników Książki w Krakowie w latach 1922 – 1939, Kraków 2001, s. 182-183; Tomasz Suma, „Dlaczego zbieram exlibrisy?”. Motywacje i zbiory przedwojennych kolekcjonerów ekslibrisów na przykładzie archiwalnych dokumentów ze zbiorów Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu, „Czasopismo Zakładu Narodowego im. Ossolińskich” 2011, z. 22, s. 187-214. Tomasz Suma, Klemensiewicz Zygmunt [w:] „Słownik pracowników książki polskiej. Suplement IV” (biogram złożony do redakcji – termin ukazania się książki: maj 2015 r.).

Źródła:

Z Wikipedii :

http://pl.wikipedia.org/wiki/Zygmunt_Klemensiewicz_(polityk) [dostęp: 26.10.2012]

 Zygmunt Gabryel Klemensiewicz (pseudonim literacki Alfred Górecki; ur. 23 marca 1874 w Komańczy, zm. 8 sierpnia 1948 w Krakowie) – lekarz, polityk, działacz społeczny, publicysta, filatelista i bibliofil, poseł do Rady Państwa w Wiedniu i do Sejmu Ustawodawczego, senator II RP.

Zygmunt Klemensiewicz był synem Tytusa, powstańca styczniowego i Wandy ze Skrzyńskich. W 1894 roku złożył egzamin dojrzałości w krakowskim Gimnazjum im. Króla Jana III Sobieskiego. Rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, by po roku przenieść się na Wydział Filozoficzny, w latach 1898–1899 wyjechać na studia medyczne do Berna a ostatecznie w 1903 roku ukończyć Wydział Lekarski. Jako student był współzałożycielem Stowarzyszenia Kształcącej się Młodzieży Postępowej „Zjednoczenie”, czasopisma „Prawo Ludu”, redaktorem broszur i kalendarzy robotniczych. Należał do Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich w Galicji. Pracował w instytucjach ubezpieczenia zdrowotnego w Galicji, był między innymi długoletnim przewodniczącym Powiatowej Kasy Chorych w Wieliczce. W 1897 roku ożenił się z Jadwigą Sikorską, farmaceutką, jedną z pierwszych kobiet-absolwentek Uniwersytetu Jagiellońskiego. Mieli trzy córki, jedną z nich była lekarka Jadwiga Beaupré. Od 1905 roku sympatyzował z poglądami i działalnością Józefa Piłsudskiego, był redaktorem „Robotnika”. Jako członek Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej Galicji i Śląska Cieszyńskiego był delegatem na kongresy II Międzynarodówki w Kopenhadze w 1910 i Bazylei w 1912 roku. W 1913 roku został posłem do Rady Państwa w Wiedniu, członkiem Klubu Socjaldemokratycznego. Podczas I wojny światowej był żołnierzem Legionów Polskich i ich oficerem werbunkowym. Po zakończeniu wojny był członkiem Polskiej Komisji Likwidacyjnej i radnym Krakowa, posłem PPSD na Sejm Ustawodawczy, członkiem Klubu Związku Polskich Posłów Socjalistycznych. Jako ochotnik wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej w składzie 5 Pułku Piechoty Legionów. W 1921 roku został przeniesiony do rezerwy w stopniu majora. W latach międzywojennych Zygmunt Klemensiewicz pełnił między innymi funkcje dyrektora Okręgowego Związku Kas Chorych w Krakowie, a od 1932 roku dyrektora Ogólnopaństwowego Związku Kas Chorych. Był członkiem władz regionalnych i krajowych Polskiej Partii Socjalistycznej, do 1929 roku, kiedy nie zgadzając się z opozycyjną wobec Józefa Piłsudskiego polityką władz partii wystąpił z niej, wiążąc się z Bezpartyjnym Blokiem Współpracy z Rządem. W latach 1927–1930 ponownie był radnym Krakowa. W 1930 roku został wybrany, z listy BBWR, senatorem III kadencji. Był współzałożycielem i długoletnim prezesem Robotniczego Klubu Sportowego Legia Kraków. Od 1934 roku do wybuchu II wojny światowej był dyrektorem Ubezpieczalni Społecznej w Krakowie. Podczas wojny zaangażował się w działalność pomocową w ramach Obywatelskiego Komitetu Pomocy, Towarzystwa Opieki nad Więźniami „Patronat” i Rady Głównej Opiekuńczej. Dwukrotnie aresztowany, został zwolniony ze względu na stan zdrowia. Po zakończeniu działań wojennych był członkiem Miejskiego Komitetu Opieki Społecznej w Krakowie i Pełnomocnikiem Zarządu Polskiego Czerwonego Krzyża na Okręg Krakowski. Był odznaczony między innymi Złotym Krzyżem Zasługi, dwukrotnie Krzyżem Walecznych oraz Krzyżem Niepodległości. Poza działalnością polityczną i społeczną Zygmunt Klemensiewicz był znanym filatelistą i bibliofilem. Publikował między innymi w czasopismach „Filatelista Polski” i „Nowy Filatelista”, był członkiem Towarzystwa Miłośników Książki. W 1952 roku opublikowano we Wrocławiu Bibliografię ekslibrisu polskiego jego autorstwa.

Bibliografia

  • Janina Chodera, Feliks Kiryk (red.): Słownik biograficzny historii Polski. T. 1: A–K. Wrocław: 2005. ISBN 978-83-04-04856-0.
  • Parlamentarzyści RP.