Leon Formanowicz

 

Biogram: ur. 26.03.1872 w Szubinie, zm. 03.05.1942 w Dachau, ksiądz, kanonik katedry w Gnieźnie (od 1928). Absolwent Seminarium Duchownego w Poznaniu i Gnieźnie, w 1902 r. otrzymał święcenia kapłańskie. Był członkiem pomorskich filomatów, w 1906 r. uwięziony za popieranie strajku szkolnego. Pod kierunkiem prof. Tadeusza Trzcińskiego prowadził studia bibliologiczne i historyczne w Gnieźnie. Autor pracy historycznej o Bibliotece Kapitulnej w Gnieźnie (1929) oraz katalogu druków polskich do XVI w. (1930) i inkunabułów (1939) przechowywanych w gnieźnieńskiej Bibliotece Kapitulnej.

Czas trwania kolekcji: dwudziestolecie międzywojenne

Charakterystyka kolekcji: kolekcja ekslibrisów składała się z 2.500 – 3.000 ekslibrisów, w tym wiele z XVIII i XIX w., a także pojedyncze z XVI i XVII w. Kolekcjonował ekslibrisy głównie dotyczące Wielkopolski i Pomorza.

Ekslibrisy własne: L. Formanowicz posiadał sześć własnych ekslibrisów, które wykonali: Rudolf Mękicki (3), Wiktor Anastazy Gosieniecki (2), Stanisław Jakubowski (1).

Lokalizacja kolekcji: Gniezno

Losy kolekcji: Kolekcja uległa prawie całkowitej zagładzie w czasie II wojny światowej. Ocalało jedynie około 800 egzemplarzy przechowywanych do dziś w zbiorach prywatnych rodziny Formanowiczów w Warszawie.

Dzieła sztuki i przedmioty kolekcjonowane: kolekcjoner ekslibrisów i obrazków dewocyjnych, a także rzadkich książek.

Bibliografia: E. Chwalewik, Wojenne straty polskich zbiorów exlibrisów, Wrocław 1949, s. 5-6; J. Nowacki, Formanowicz Leon, PSB, Warszawa 1948-1958, t. 7, s. 64; Wielkopolski słownik biograficzny, Warszawa 1981; Księża społecznicy w Wielkopolsce 1894-1919. Słownik biograficzny, t. 1, Gniezno 1992; M. Formanowicz, Ksiądz Leon Formanowicz, Kanonik Katedry Prymasowskiej w Gnieźnie. Życie i praca (szkic biograficzny), Warszawa 2007, s. 9-10; Poczet członków Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Poznań 2008; http://nukat.edu.pl [dostęp: 15.10.2010].

Źródła:

Z Wikipedii: (dostęp: 16.10.2012)

Syn Franciszka Ksawerego Formanowicza i Franciszki z domu Drzewieckiej, w 1899 ukończył gimnazjum klasyczne w Chełmnie. Studiował następnie w seminariach duchownych w Poznaniu i Gnieźnie; w Gnieźnie 2 lutego 1902 otrzymał święcenia kapłańskie. Pracował jako wikariusz w farze gnieźnieńskiej, w 1906 objął parafię w Modliszewku. W trudnych dla Polaków czasach starał się rozwijać działalność społeczną i narodową, należał m.in. do organizacji pomorskich filomatów. Był więziony w 1906 w Gnieźnie przez władze pruskie za poparcie polskiego strajku szkolnego, skazano go także na karę grzywny. Kolekcjoner, bibliofil, prowadził studia historyczne i bibliotekarskie pod kierunkiem kanonika gnieźnieńskiego i bibliotekarza kapituły, ks. prof. Tadeusza Trzcińskiego. W 1928 zakończył pracę w parafii w Modliszewku i został mianowany kanonikiem katedralnym gnieźnieńskim. Objął jednocześnie obowiązki archiwariusza i bibliotekarza kapitulnego. Uporządkował zasoby Biblioteki Kapitulnej oraz przeprowadził inwentaryzację w archiwum gnieźnieńskim. 3 kwietnia 1929 przewiózł do Biblioteki Kapitulnej wszystkie zbiory biblioteki dekanalnej w Wągrowcu. Był autorem opracowania naukowego Biblioteka Kapitulna w Gnieźnie (1929), wydanego z okazji II Zjazdu Bibliotekarzy Polskich. Ogłosił także m.in. Katalog druków polskich XVI wieku biblioteki kapitulnej w Gnieźnie (1930) oraz Katalog inkunabułów biblioteki w Gnieźnie (1939, ukazał się jedynie pierwszy zeszyt). 26 lipca 1940 został aresztowany przez gestapo. Był więziony w Oranienburgu, a od grudnia 1940 w Dachau, gdzie zginął w komorze gazowej w maju 1942.

Rudolf Mękicki, P1, 1922
Rudolf Mękicki, P1, 1922