Włodzimierz Egiersdorff

 

Biogram: Włodzimierz Egiersdorff urodził się 13.09.1901 w Garwolinie, zmarł 6.12.1977 w Gdyni. Od 1920 r. i przez większość lat powojennych mieszkał w Warszawie. Kolekcjoner i bankier. W 1920 r. ukończył siedleckie gimnazjum i rozpoczął studia prawnicze, a następnie ekonomiczne na Uniwersytecie Warszawskim. Od 1924 r. członek Towarzystwa Miłośników Ekslibrisów w Warszawie, od 1930 skarbnik tamże. Był również członkiem zarządu Towarzystwa Bibliofilów Polskich. Walnie przyczynił się do popularyzacji ekslibrisu, ogłaszając liczne artykuły i przyczynki w prasie polskiej, duńskiej, niemieckiej, czeskiej, angielskiej, hiszpańskiej, holenderskiej, włoskiej, szwedzkiej, portugalskiej i kanadyjskiej.

Czas trwania kolekcji: koniec lat 20. XX w. – 1977

Charakterystyka kolekcji: kolekcjonować ekslibrisy zaczął pod koniec lat dwudziestych XX w. Do 1939 r. zgromadził zbiór 400 polskich i 500 zagranicznych znaków książkowych. Ten zbiór Egiersdorff sprzedał jeszcze przed wojną. Gromadzona z kolei po wojnie kolekcja składała się przede wszystkim z ekslibrisów zabytkowych polskich i Polski dotyczących (XVI-XIX w.) i liczyła około 5.000 eksponatów.

Nie zachował się wykaz, ani spis eksponatów znajdujących się w jego kolekcji. Fragmentarycznych informacji dowiedzieć się można z wystaw organizowanych z jego zbiorów. Na jednej z nich, w maju 1968 roku, urządzonej w klubie MPiK w Lublinie, znalazło się ponad 250 znaków graficznych zabytkowych i współczesnych. Najstarszymi ekslibrisami zabytkowymi były: ekslibris kupca gdańskiego Johana Jaskego (1528-1573), ekslibris biblioteki senatu gdańskiego „Z 1597 roku i chóru św. Barbary z drugiej połowy XVII w. Do niewątpliwych ciekawostek zaliczono wówczas ekslibris wiejskiej biblioteki w Grabonogu z XIX w., a także ekslibris biblioteki króla Leszczyńskiego w Nancy. Nie brakowało też ekslibrisów mających związki z Lubelszczyzną, choćby wspomnieć ekslibris-kartę Kraszewskiego czy znaki projektowane przez K. Wiszniewskiego, H. Zwolakiewicza, J. Klukowskiego.

Ekslibrisy własne: posiadał około 50 ekslibrisów własnych wykonanych przez czołowych grafików polskich i kilka obcych. Ekslibrisy wykonali: Wojciech Barylski, Bogusław Brandt, Stanisław Brzęczkowski, Zbigniew Dolatowski, Józef Goldman, E

dward Grabowski, Wojciech Jakubowski, Jan Kruszyński, Ryszard Krzywka, Edward Kuczyński, Stanisław Łuckiewicz, Wojciech Łuczak, Bogusław Marschall, Stanisław Ostoja Chrostowski, Tadeusz Przypkowski, Klemens Raczak, Aleksander Sołtan, Lew G. Beketow, Antal Ferry, Iwan S. Pietrow.

Lokalizacja kolekcji: Gdynia

Losy kolekcji: kolekcję gromadzoną do 1939 roku Egiersdorff sprzedał jeszcze przed wojną Tadeuszowi Szpakowskiemu. Ponownie zaczął ekslibrisy gromadzić w czasie wojny od zakupienia zbioru po Róży Tyszkiewiczowej. Wywieziony następnie na przymusowe roboty do Niemiec, Egiersdorff zabrał z sobą część kolekcji. Reszta, wraz ze zbiorem bibliotecznym spłonęła w Warszawie w 1944 r. Po powrocie do kraju nadal kolekcjonował. W 1950 r. część swojego zbioru podarował Bibliotece Narodowej w Warszawie (dar zawierał także ekslibrisy po Kazimierzu Reychmanie).

Dzieła sztuki i przedmioty kolekcjonowane: ekslibrisy i grafika, zegary, porcelana, stare srebro i meble, oprawy zabytkowe i varsaviana.

Bibliografia: E. Chwalewik, Zbiory polskie. Archiwa, biblioteki, gabinety, galerie, muzea i inne zbiory pamiątek przeszłości w ojczyźnie i na obczyźnie, t. 2, Warszawa – Kraków 1927, s. 382; Tenże, Ekslibrisy, „Wiadomości bibliofilskie” 1932, nr 3, s. 15, nr 6, s. 2, 1933, nr 3, s. 5; Tenże, Wojenne straty polskich zbiorów exlibrisów, Wrocław 1949, s. 12; Wystawa ekslibrisu polskiego i obcego ze zbioru Włodzimierza Egiersdorffa, Lublin 1968; Słownik pracowników książki polskiej. Suplement, Warszawa – Łódź 1986, s. 52-53; http://nukat.edu.pl [dostęp: 15.10.2010].