Józef Tadeusz Czosnyka

 

Biogram: ur. 25.V.1930 r., zm. 11.IX. 2012 r. w Wojcieszowie, nestor polskich kolekcjonerów ekslibrisów, jeden z największych popularyzatorów ekslibrisu w powojennej Polsce i najwybitniejszych kolekcjonerów polskiego ekslibrisu; z zawodu pracownik kultury (w latach 70-80. kierownik Miejskiego Domu Kultury w Wojcieszowie), działacz PTTK i ZHP, dziennikarz. Był współzałożycielem i prezesem Polskiego Towarzystwa Miłośników Ekslibrisów w Legnicy, inicjatorem utworzenia Warszawskiej Galerii Ekslibrisu oraz Międzynarodowego Przeglądu Ekslibrisu Drzeworytniczego i Linorytniczego w Katowicach. Z jego inicjatywy zorganizowano ogólnopolskie i międzynarodowe konkursy na Ekslibris w Kłodzku, Starachowicach, Złotoryi, Sulejówku i Żarach. Był członkiem jury wielu polskich konkursów i wystaw ekslibrisowych, m.in. X Międzynarodowego Biennale Ekslibrisu Współczesnego w Malborku (1983). Autor kilkuset artykułów popularyzujących ekslibris oraz czasopisma „Ekslibris Polski”. Przez ponad 20 lat gromadził materiał do bibliografii polskiego ekslibrisu za lata 1944-2000. Własnym nakładem wydał 10 tek bibliofilskich.

Czas trwania kolekcji: 1974 – 2012

Charakterystyka kolekcji: Józef Tadeusz Czosnyka kolekcjonował wszystkie znaki książkowe polskie od żyjących i działających artystów i twórców ekslibrisów. Ponadto w kolekcji znajdowały się ekslibrisy twórców niemieckich, czeskich, słowackich, radzieckich, litewskich i innych zagranicznych Czosnyka gromadził eksponaty specjalizując zbiory tematycznie, głównie w działy harcerstwo, sacrum, kobieta,, diabeł, wojsko, motywy patriotyczne, Jan Paweł II, kwiaty, szachy, kolejowe, z motywem gór, chopinowskie, sienkiewicziana, dla instytucji i osób kościelnych, biblioteczne, muzealne, PTTK, dla szkół i organizacji. Jego zbiory obejmowały około 50.000 – 60.000 eksponatów (według różnych źródeł. T. Czosnyka w 2010 roku utrzymywał, że jego kolekcja zawierała około 55.000 ekslibrisów).

Ekslibrisy własne: Czosnyka posiadał 439 ekslibrisów własnych wykonanych przez artystów z Polski i zagranicy, m.in.: Marek Lercher (1976 – pierwszy ekslibris dla Czosnyki), Tadeusz Andrusiewicz, Rajmund Aszkowski, Ryszard Bandosz, Tadeusz Wacław Budynkiewicz, Andrzej Bogusław Cedzyński, Ireneusz Chmurzyński, Wojciech Cieślak, Jan Tadeusz Czech, Leszek Frey – Witkowski, Alfred Gauda, Henryk Grajek, Henryk Grocholski, Władysław Kościelniak, Andrzej Kot, Marek Lercher, Rajmund Lewandowski, Ryszard Łomański, Kazimierz Zbigniew Łoński, Zbigniew Osenkowski, Wiesław Osewski, Stanisław Para, Mirosław Pisarkiewicz, Wojciech Połomski, Wacław Pomorski, Jan Różański, Jerzy Różański, Bohdan Rutkowiak, Czesław Rodziewicz, Eugenia Siejkowska, Jan Stańda, Sławomir Szereda, Bogusław Szczepańczyk, Tadeusz Szumarski, Jan Walkiewicz, Józef Wanag, Joachim Warzecha, Henryk Wojtas,  Karoly Andrusko, Aleksiej Baranov, Evgenij Bliumkin, Nikolai Bondarenko, Jiri Bouda, Anatolij Burtowoj, Aleksander Czernov, Aleksander Dmitrenko, Dafinel Duinea, Andrejs Maris Eizans, Igor Eremejev, Ales Florian, Stanislav Hlinovsky, Vaclav Houf, Franz Illi, Lew Iwanov, Dusan Janousek, Jana Jemelkova, Jiri Kauffman, Wasilij Kemenov, Jana Krejcova, Zbigniew Kubeczka, Gennadij Kulischov, Klemensa Kupriunas, Ladislav Lodek, Wladimir Łomaka, Otakar Marik, Aleksander Mejerson, Jiri Neuvirt, Vladimir Pechar, Miroslav Pecinka, Frantisek Pitner, Josef Polacek, Evgenij Postonogov, Jurij Procan, Jaroslav Rajlich, Ivan Razborsek, Vilnis Resnis, Ladislav Rusek, Aleksander Sazonow, Marie Michaela Sechtlova, Georgij Sergiejev, Anatolij Sivak, Petr Strnad, Antonina Strilenko, Władimir Taran, Frantisek Vacek, Vytautas O. Virkau, Aleksiej Wierieszczagin, Friedrich Wolfenter,

Lokalizacja kolekcji: Wojcieszów

Losy kolekcji: po śmierci Czosnyki całą kolekcję wraz z wyposażeniem mieszkania komunalnego, w którym mieszkał kolekcjoner, przejęła córka z drugiego małżeństwa, Justyna Czosnyka, na stałe mieszkająca w Rzymie. Niewielką część kolekcji ekslibrisów zatrzymał miejscowy proboszcz z Wojcieszowa. Resztę kolekcji ekslibrisów oraz zbiór katalogów, całe archiwum i całą dokumentację wraz z wyposażeniem mieszkania Justyna Czosnyka oddała na makulaturę na przełomie września i października 2012 roku. Dorobek Czosnyki trafił następnie jako makulatura do papierni w Piechowicach i tam został zutylizowany.

Dzieła sztuki i przedmioty kolekcjonowane: wycinki prasowe na temat ekslibrisu, akcydensy, afisze, plakaty, zaproszenia. Posiadał też jedną z największych prywatnych bibliotek ekslibrisoznawczych w Polsce.

Bibliografia: Informacje własne uzyskane w Wojcieszowie w listopadzie 2012 roku. „Ex Libris Polski” 1981, z. 1, s. 8; Ekslibrisy harcerskie z kolekcji harcmistrza Józefa Tadeusza Czosnyki. Katalog wystawy, Warszawa 1982; I Międzynarodowa wystawa „Architektura w ekslibrisie”. Katalog, Grudziądz 1989, s. 15; Znaki książkowe Józefa Tadeusza Czosnyki. Katalog wystawy, Kraków 1992; Ekslibrisy dla Józefa Tadeusza Czosnyki. Katalog wystawy, Warszawa 1995; Ekslibrisy – moja miłość. Wystawa ze zbiorów Józefa Tadeusza Czosnyki, Warszawa 2010; http://nukat.edu.pl [dostęp: 15.10.2010].