MUZEUM NARODOWE, WARSZAWA

MUZEUM NARODOWE, WARSZAWA

Aleje Jerozolimskie 3, 00-495 Warszawa, www. mnw.art.pl

 

ZBIÓR EKSLIBRISÓW: tworzony po wojnie, liczy ok. 12.000 jednostek. Kolekcję tworzą prace współczesnych twórców polskich i obcych. W Muzeum Narodowym w Warszawie ekslibrisy przechowywane i gromadzone są przez dwa działy: Gabinet Grafiki Rysunków Współczesnych oraz Gabinet Rycin i Rysunków.

Kolekcja ekslibrisów w Gabinecie Grafiki Rysunków Współczesnych Muzeum Narodowego w Warszawie została założona 8 III 1965 roku, liczy 1261 pozycji inwentarzowych. Zbiór tworzą ekslibrisy polskie z XX wieku, w szczególności zespoły prac Konstantego Brandla, Adama Młodzianowskiego, Stanisława Ostoja-Chrostowskiego, Ludwika Tyrowicza, Krystyny Wróblewskiej oraz Stasysa Eidrigeviciusa. Zbiór jest skatalogowany i udostępniany. Kolekcja nie jest na bieżąco uzupełniana, do zbioru nie są też pozyskiwane ekslibrisy współczesnych twórców, ani też kolekcje zbieraczy. Zbiór nie posiada jednolitego charakteru, obiekty gromadzone raczej okazjonalnie i tylko te, które pasują do charakteru kolekcji grafiki współczesnej Muzeum. Obecnie jest  to martwy zbiór, czasem zdarzają się kwerendy dotyczące co znaczniejszych twórców.

Kolekcja ekslibrisów w Gabinecie Rycin i Rysunków MN z kolei powstała w 1915 roku wraz z pierwszym darem ekslibrisów dla Muzeum. Ta kolekcja obejmuje Ekslibrisy polskie i z Polską związane (z wyłączeniem kolekcji obcej): blisko 5000 szt. (z dubletami) oraz ekslibrisy obce: 1579 pozycji inwentarzowych (w obrębie danej pozycji inwentarzowej występują także dublety). Kolekcje ekslibrisów w Gabinecie Rycin i Rysunków skatalogowane są w postaci kart naukowych. Większość kolekcji polskiej wpisana jest do bazy danych udostępnianej w Muzeum a kolekcja obca jest w trakcie wpisywania do bazy. Obie kolekcje są sukcesywnie opracowywane naukowo w bazie danych. Wybrane obiekty z kolekcji prezentowane są w Cyfrowym MNW. Część kolekcji ekslibrisów obcych zostanie opublikowana w internecie (w Cyfrowym Muzeum Narodowym i portalu Europeana) w ramach projektu Partage Plus na początku 2014 r. Udostępnienie zbioru możliwe jest po wcześniejszym ustaleniu daty kwerendy z pracownikiem Gabinetu. Kolekcja dawnych ekslibrisów polskich i obcych ma obecnie charakter historyczny i nie jest uzupełniana. W Gabinecie Rycin i Rysunków nie występują zespoły zawierające spuścizny artystów. Kolekcja ekslibrisów obcych stanowi szeroką panoramę tej dziedziny sztuki graficznej od XVIII w. do lat 30. XX w., szczególnie reprezentatywną dla przełomu XIX i XX stulecia i stylu m.in. Nouveau (z tego okresu pochodzi szacunkowo 80% znaków). Zbiór zawiera ekslibrisy z kilkunastu krajów Europy: Niemiec (500), Włoch (152), Wielkiej Brytanii (98), Hiszpanii (zwłaszcza Katalonii i środowiska Barcelony) i Portugalii (82), Litwy i Łotwy (77), Szwajcarii (83), Belgii (68), Rosji (66), Austro-Węgier (głównie Wiedeń i Budapeszt – 139, w tym czeskich – głównie Praga – 78), Szwecji (49), Holandii (46), Francji (36) oraz ze Stanów Zjednoczonych (kilkadziesiąt pozycji). Zbiór pozwala przekrojowo śledzić okres rozkwitu znaków bibliotecznych w poszczególnych krajach, a nazwiska obecnych w nim artystów należą do kanonu nie tylko sztuki ekslibrisu, ale szeroko pojmowanych sztuk pięknych: ilustracji, typografii, malarstwa, rzeźby, architektury i wzornictwa.

WAŻNIEJSZE DARY i NABYTKI: w Muzeum znajdują się dawne kolekcje prywatnych kolekcjonerów przekazane przed 1918 i 1945 rokiem, ale nie tworzące wówczas odrębnej kolekcji, jak kolekcja Mathiasa Bersohna (1907 – dar 34 ekslibrisów z XVIII-XIX w.), Leopolda Méyeta (1915 – dar 335 ekslibrisów XVII-XIX w.), Edmunda Klemensa Majkowskiego (dar w latach 1921, 1925, 1928, 1929 i 1931 –43 ekslibrisy XVII-XIX w.), Leopolda Wellisza (1939 – depozyt 200 ekslibrisów zabytkowych i ich zakup w 1969 r.), Dominika Witke – Jeżewskiego (1933 r. – dar 2200 ekslibrisów z XVII – XX w.) i Michała Eustachego Brensztejna (1945 – dar wdowy, Jadwigi; ok. 1500 ekslibrisów XIX i XX w. i ekslibris litewski); Zuzanny Rabskiej (22 ekslibrisy; dar przed 1960 r.).