BIBLIOTEKA NARODOWA, WARSZAWA

BIBLIOTEKA NARODOWA, WARSZAWA

Aleja Niepodległości 213, 02-086 Warszawa, www.bn.org.pl

 

ZBIÓR EKSLIBRISÓW: tworzony od 1935 roku, liczy obecnie ponad 47.700 jednostek. Zbiór tworzą dary i zakupy zarówno całych kolekcji, jak pojedynczych eksponatów. Zbiór bez specjalizacji. Zbiór posiada katalog kartkowy dostępny w Zakładzie Zbiorów Ikonograficznych (układ wg właścicieli i autorów ekslibrisów), kontynuowany przez katalog elektroniczny dostępny on-line na stronie Biblioteki Narodowej. Kolekcja ekslibrisów Zakładu Zbiorów Ikonograficznych jest jedną z największych w Polsce. Z początku niewielki zbiór, niemal w całości zniszczony w trakcie II wojny światowej, powiększyły w sposób znaczący liczne dary i pozyskane kolekcje prywatne. W zbiorze znajdują się m.in. komplety ekslibrisów Stanisława Ostoi – Chrostowskiego, Pawła Stellera, Wojciecha Marii Nowakowskiego, Zbigniewa Langnera, Konstantego Marii Sopoćki, Wojciecha Jakubowskiego, a także kolekcja europejskiego ekslibrisu secesyjnego i ok. 10.000 ekslibrisów twórców obcych od XIX do XX w. Obejmuje zabytki pozwalające na uzyskanie całościowego obrazu rozwoju polskiego ekslibrisu od XVI (najstarszy znany polski znak własnościowy dla Marcina Drzewickiego z 1517 r.) do XX w. Najliczniejsze są prace z XX w.: zarówno czołowych twórców ekslibrisu (Czesława Borowczyka, Tadeusza Cieślewskiego syna, Zbigniewa Jóźwika, Wiktora Zbigniewa Langnera, Rudolfa Mękickiego, Adam Młodzianowski, Stefana Mrożewskiego, Stanisława Ostoi-Chrostowskiego, Adam Półtawskiego, Konstantego Marii Sopoćki, Kazimierza Wiszniewskiego, Wacława Waśkowskiego i in.), jak i tych mniej znanych autorów. Licznie reprezentowane są ekslibrisy herbowe z XVIII i XIX w., a także wykonane dla państwowych instytucji kultury (głównie bibliotek). W kolekcji przeważają ekslibrisy polskie i polonica. Ze znaków własnościowych obcych warto wymienić większe zespoły ekslibrisów francuskich z XVIII w., rosyjskich z XX w. i czeskich modernistów. Od stycznia 2013 r., zgodnie z nowymi zasadami gromadzenia zbiorów Biblioteki Narodowej, kolekcja ekslibrisów Zakładu Zbiorów Ikonograficznych nie jest uzupełniana na drodze kupna. Zbiory mogą być powiększane jedynie poprzez dary. Biblioteka Narodowa posiada kilka ekslibrisów własnych, które wykonali: Stanisław Ostoja-Chrostowski (różne warianty, 1934), Czesław Borowczyk (różne warianty 1946, różne warianty 1978), Wiktor Zbigniew Langner (różne warianty, 1971), Alfred Gauda (1988), Zdzisław Byczek (1991), Tadeusz Wacław Budynkiewicz (różne warianty, 1994), Leszek Krochmalski (różne warianty, 1997), Kazimierz Szwainowski (1997), Kazimierz Szołtysek (1981).

WAŻNIEJSZE DARY i NABYTKI: w Bibliotece znajdują się dawne kolekcje prywatnych kolekcjonerów, jak Stefana Dembego (1945, kupno – 2000 ekslibrisów), Kazimierza Reychmana (1948, kupno – część kolekcji złożona z kilkuset ekslibrisów rosyjskich i pieczątek bibliotecznych), Włodzimierza Egiersdorffa (1950, kupno – część kolekcji, ok. 5000 ekslibrisów), Edwarda Chwalewika (1935 – dar większości pierwszej kolekcji; 1972 – resztki kolekcji, która spłonęła w większości w 1944 r., zakupione od syna– ponad 2400 ekslibrisów), Piotra Stanisława Koczorowskiego (1975, dar – kolekcja przekazana przez spadkobierców, ponad 900 ekslibrisów), Franciszka Sedlaczka (1976, kupno, ponad 350 ekslibrisów), Zuzanny Rabskiej (przed 1960 – dar części kolekcji), Władysława Chrapusty (1974 i 1982, kupno i dar spadkobierców, ponad 600 ekslibrisów) i Stefana Kotarskiego (1976 – dar od spadkobierców zgodnie z zapisem testamentowym – 23.000 ekslibrisów) oraz dary artystów lub ich spadkobierców: Adama Młodzianowskiego (1972), Konstantego Marii Sopoćki (1972), Zbigniewa Dolatowskiego (kupno – 1972, 1973, 1986), Stanisława Ostoi – Chrostowskiego (1948, 1973-1980: dary Anny Chrostowskiej i Haliny Chrostowskiej-Piotrowicz, część spuścizny po Stanisławie Ostoi-Chrostowskim) i Wiktora Zbigniewa Langnera (1977, 1979).