T – Typographie

TYPOGRAFIA

(T – Typographie)

 

Typografia (T) jako jedna z technik druku wypukłego w ekslibrisie została zapoczątkowana w latach 30. XX w. przez Józefa Goldmana. Polega na wykonaniu składu zecerskiego z rozmaitych czcionek literowych, znaków i materiału justunkowego i różnych elementów zdobniczych znajdujących się w kasztach drukarskich, i odbiciu go mazistą farbą typograficzną na suchym papierze.

Ekslibrisem typograficznym zajmowali się wyłącznie wysoko wykwalifikowani zecerzy. Nie stanowi to oczywiście reguły, gdyż czasami zdarzali się inni artyści, którzy wykonali pojedyncze ekslibrisy tą techniką. Generalnie jednak ich tworzenie związane jest nieodłącznie z posiadaniem drukarskiego składu typograficznego lub swobodnym dostępem do niego.

Twórcy stosujący typografię w ekslibrisie: Pierwsze ekslibrisy typograficzne powstały w okresie dwudziestolecia międzywojennego w pracowniach Stanisława Mariana Dąbrowskiego, Stanisława Kuglina, Zygmunta Loreca, Józefa Maciaka, Kazimierza Witkiewicza, Bonawentury Lenarta, Eliasza Walerego Radzikowskiego i wspomnianego już Józefa Goldmana. Po wojnie również powstało wiele ekslibrisów typograficznych. Głównym ośrodkiem, gdzie najczęściej stosowano typografię w twórczości ekslibrisowej pozostaje Lublin. Niekwestionowanym i niedoścignionym mistrzem sztuki ekslibrisu typograficznego w Polsce pozostaje od 1961 roku Tadeusz Wacław Budynkiewicz, lubelski drukarz – zecer, autor ponad 5.000 znaków książkowych wykonanych wyłącznie tą techniką. Oprócz niego w powojennej Polsce typografią w ekslibrisie zajmowali się także Zygfryd Gardzielewski, Jerzy Drużycki, Henryk Zwolakiewicz, Marian Grudziński, Irena Janczyńska, Leszek Krochmalski, Edmund Bartłomiejczyk, Wacław Borowski, Witold Chomicz, Krzysztof Jerominek, Stanisław Kamieński, Tadeusz Kubalski, Józef Maciak, Adam Młodzianowski, Lechosław Nowakowski, Józef Tom, Krzysztof Trzebnicki, Stanisław Kuglin, Tadeusz Przypkowski i Włodzimierz Podlecki.